Paranoid şizofrenide çocukluk çağı travmaları, yaşam olayları, kortizol ve stres

Bu araştırmada stres ve stres yanıtına yol açtığı bilinen kortizol düzeyi, yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının, 0-5 yıllık, 6-10 yıllık paranoid şizofreni hastalarında ve sağlıklı gönüllülerde karşılaştırılarak araştırılması; paranoid şizofreni hastalarında yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının hastalığın alevlenmesiyle ve bazal kortizol düzeyleriyle ilişkisinin; kortizol, yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının psikotik belirtilerin şiddetiyle ilişkisinin; hastaların hastaneye yatış ve çıkış değerlendirmelerinde psikotik belirtilerindeki değişimle kortizol düzeylerindeki değişimin ilişkisinin araştırılması hedeflenmiştir.Önerilen ilişkilerin araştırılması için psikotik alevlenme ile hastaneye yatırılan 0-5 yıllık ve 6-10 yıllık paranoid şizofreni hastalarında yatışlarının birinci (bazal kortizol düzeyi) ve üçüncü gününde ve tedavi sonrası hastaneden çıkmadan bir gün önce kortizol uyanma yanıtına bakılmış; hastaların yatış ve çıkışlarında psikotik belirtilerin şiddeti, birinci ve üçüncü kortizol ölçümleri ile aynı günde SANS, SAPS ile değerlendirilmiş; hastaneden çıkarılmalarından önce yaşam olayları ve çocukluk çağı travmaları değerlendirilmiştir.Sonuçlar paranoid şizofreni hastalarının sağlıklılardan daha fazla yaşam olayı yaşadığına işaret etmekte ve yaşam olayları karşısında daha fazla distres [F(2, 60) = 6.52, p<.01, ?2 = .18] ve uyum yapma güçlüğü [F(2, 60) = 6.36, p<.01, ?2 = .18] yaşadıklarını; 6-10 yıllık hasta grubunun özellikle duygusal istismar olmak üzere [(F(2, 60) = 7.69, p<.01, ?2 = .20] sağlıklılardan daha fazla çocukluk çağı travmasına [F(2, 60) = 5.83, p<.01, ?2 = .16] maruz kaldığını; psikotik alevlenmeden önceki bir ay [R2 = .37, Finc (2, 37) = 4.07, p<.05] ve üç ay [R2 = .37, Finc (2, 37) = 4.02, p<.05] içindeki yaşam olaylarının ve çocukluk çağı travmalarının alevlenme sayısını yordar şekilde psikotik alevlenmelerle ilişkili olduğunu; bazal kortizol değerlerinin 6-10 yıllık hasta grubunda anlamlı olmak üzere hastalarda, sağlıklılardan yüksek olduğunu; bazal kortizol düzeylerinde hastaneye yatış gününde olan grup farklarının [F(2, 59) = 3.76, p<.05, ?2 = .11], yatışın üçüncü gününde ortadan kalktığını [F(2, 59) = 1.80], ve tedavi sonrasında, SANS toplam puanı, aloji ve avolüsyon puanlarında saptanan düşmenin kortizol düzeylerindeki azalma ile korelasyon içinde olduğunu göstermektedir (sırasıyla r = .33, p<.05, r = .35, p<.05, r = .34, p<.05).Sonuç olarak stresi ölçme ve değerlendirmenin tüm zorluklarına rağmen şizofreninin etiyolojisiyle ilgili modellerde ve hastalığın seyrinde yaşam olaylarının ve çocukluk çağı travmalarının rolü önemlidir. Stres ve stres yanıtını bu yaşantılar dışında biyolojik bir belirteç olarak kortizolle işaretlemenin olabilirliğini görmek için daha çok değişkenin kontrol edildiği homojen örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Şizofreni, yaşam olayları, çocukluk çağı travmaları, kortizol.