Poliklinik başvurularında antipsikotik başlanan çocuk ve ergenlerde tedavinin etki ve yan etkilerinin değerlendirilmesi

Amaç: Çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğinde antipsikotik tedavisi başlanan 6-18 yaş arası çocuk ve ergenlerde antipsikotik tedavi etkinliğinin ve yan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine bir yıllık süreçte başvuran, antipsikotik tedavisi başlanan ve verileri tam olan çocuk ve ergenlerin 98'i araştırmaya alınmıştır. İlaç etkinliği; CGI-S, CDI, SCARED, Turgay, Young Mani, SAPS- SANS, SDKL, NSESSS ölçekleri; yan etkileri UKU ve LÜAYED ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Hastaların 0., 3. ve 6. ay başvurularındaki ilaç etkinlikleri, antropolojik ölçümleri, laboratuvar bulguları ve yan etkiler incelenmiştir. Bulgular: En sık antipsikotik başlanan tanılar MDB (%34.7), DB (%22.4) ve DEHB (%8.2), BB (%18.4)'dir. AP'lerin %54.1'inin (n=53) risperidon, %25.5'inin (n=25) aripiprazol, %13.3'ünün (n=13) olanzapin, %7.1'inin (n=7) ketiyapin olduğu görülmüştür. 6 aylık süreçte MDB, DEHB ve DB tanısı konulmuş hastalarda risperidon ve aripiprazolün benzer etki düzeyine sahip olduğu (sırasıyla p=0.168, (Dikkatsizlik p=0.760, Hareketlilik p=0.287, Dürtüsellik p=0.681), p=0.279), BB tanısı konulmuş olanlarda olanzapinin risperidona göre daha etkili olduğu (p=0.021) saptanmıştır. Olanzapinin kilo (p<0.001), BMI (p<0.001) ve HOMA-IR (p=0.030) düzeyini arttırma etkisi daha fazladır. Risperidon, aripiprazol ve olanzapin kullanan hastaların lipit profilinde, tiroid ve böbrek fonksiyonlarında anlamlı değişiklikler görülmüştür. Risperidon ve olanzapin kullanan hastaların kan prolaktin düzeyinde artış, aripiprazol kullanan hastalarınkinde ise azalma görülmüştür. Tüm ilaç gruplarında en sık görülen yan etkiler kilo alımı ve sedasyon/uyku miktarında artış olmuştur. 12 yaş üzeri bireylerde ve kız hastalarda anlamlı olarak daha yüksek yan etki şiddeti saptanmıştır. Sonuç: AP'lerin ruhsal hastalıkların şiddetinin azalmasında etkili olduğu ancak çocuk ve ergenlerde uzun süreli antipsikotik kullanımının özellikle endokrin ve metabolik birçok olumsuz sonucunun da olabileceği görülmüştür. AP kullanımında düşük riskli alternatiflerin düşünülmesi ve hastaların düzenli takibi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Antipsikotik, aripiprazol, ketiyapin, olanzapin, risperidon.