Preeklamsi ve gestasyonel diabetes mellitus hastalığının endotelyal fonksiyona etkisinin akım aracılı dilatasyon ile değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Gestasyonel diabetes mellitus ve preeklamsi gebeliğin en sık medikal komplikasyonlarındandır. Günümüzde artan gebelik yaşı ve obezite nedeniyle sıklığı artmaktadır. Hem gestasyonel diabet hem de preeklamsi hem kardiovasküler hastalıklar hem de ateroskleroz için risk faktörüdür. Akım aracılı dilatasyon (FMD), endotel fonksiyonunu ölçmek için kullanılan, erken aterosklerotik değişikliklerin iyi bir ultrasonografik belirtecidir. Bu çalışmada; endotel fonksiyonlarının bir göstergesi olan FMD değerlendirilerek preeklamsi veya gestasyonel diabetus mellitus öyküsü olan hastalarda artmış Bir Kardiyovaskuler hastalık riskinin olup olmadığını araştırdık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Ocak 2016 ile Ocak 2017 tarihleri arasında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğinde doğum yapmış olan 104 hasta ile gerçekleştirildi. Preeklamsi öyküsü olan 34 hasta, GDM öyküsü olan 37 hasta, komplikasyonsuz doğum yapmış 33 hasta çalışmaya dâhil edildi. Vaka kontrol çalışması olarak dizayn edildi. Çalışmadaki tüm hastalar sadece 1 canlı doğum yapmış, yaş aralıkları 20 ile 30 arasında olacak şekilde belirlendi. Tüm hastaların demografik verileri, kardiovasküler risk belirteçleri, obstetrik verileri, labaratuar tetkikleri ve FMD değişim (%) ölçümleri karşılaştırıldı. Elde edilen verilerin ortalama ve standart sapma değerleri hesaplandı. Sayısal değişkenlerin dağılımı Kolmogorov-Smirnov yöntemi ile değerlendirildikten sonra, homojen dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve alt gruplar arası karşılaştırmalarda ise Post Hoc Tukey testi kullanıldı. Homojen dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırılmalarında Kruskal Wallis testi ve post-hoc analizlerinde Bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki derecesi, uygun olduğunda Pearson veya Spearman'ın korelasyon analizi ile hesaplanmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p <0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Her üç grup arasında ortalama yaş, ortalama boy, aile öyküsü, meslek, gravida, parite, abort sayısı, doğum sonrası geçen süre ve doğum şekli açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p<0,05). Gebelik yaşı GDM öyküsü alan gebelerde ortalama yaş 25.41 ± 2.53 (yıl), preeklamsi öyküsü olan gebelerde 25.35 ± 2.67 (yıl) olarak bulunurken, kontrol grubunda ortalama yaş 26±3.01 (yıl) olarak bulundu. Kontrol grubu ile kıyaslandığında preeklamsi grubunda sistolik tansiyon, diastolik tansiyon ve trigliserit açısından istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanırken, glukoz, LDL, HDL, total kolesterol açısından istatistiksel açıdan fark saptanmadı. Kontrol grubu ile GDM öyküsü olan hasta grubu karşılaştırıldığında glukoz, hba1c, trigliserit değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Her üç grup FMD değişim (%) açısından karşılaştırıldığında preeklamsi öyküsü olan hasta grubu ortalaması; 9.8±3.1, GDM öyküsü olan hasta grubu ortalaması; 10.32±2.50, kontrol grubu hasta ortalaması; 13.19±3.03 saptandı. Kontrol grubu ile GDM ve preeklamsi grupları arasında FMD değişim (%) açısından istatistiksek olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,001). FMD değişim (%) değerleri ile sistolik tansiyon, diastolik tansiyon, glukoz, LDL, total kolesterol, proteinüri miktarı ile anlamlı negatif korelasyon mevcuttu. Sonuç: GDM öyküsü ve preeklamsi öyküsü olan hasta grubunda bu ölçüm değerlerinin kullanılması kardiovasküler hastalık açısından prediktif bir markır olarak kullanılabilir ve erken yaşta risk tespiti yapılabilmesi önlem alma açısından zaman kazandırıcı olabilir. GDM ve preeklamsinin kadınların yaşamlarında ilerleyen dönemde artmış kardiyovasküler riske neden olduğunun gösterilmesi, bu grup hastalarda riski azaltma yönünde önlemlerin alınması konusunda farkındalık oluşturacaktır.