Rasim Özdenören'in anlatılarında söz varlığı -Fiil-

Fiiller, bir dilin söz dağarcığını ortaya koyan iki temel unsurdan biridir. Dil bilimi sahasında fiillerle ilgili inceleme ve tasnif çalışmalarının daha çok yapısal anlamda yapıldığı görülür. 20. yüzyılın ortalarından itibaren dil bilimciler, fiillerin yapısal tasnifinin yanı sıra semantik/tematik tasnifi yönünde de çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Türkiye'de de özellikle 2000'li yılların başından itibaren semantik/tematik tasnif üzerine yapılan çalışmalar hız kazanmıştır. Çalışmamızda, edebiyatımızın deneme ve öykü ustalarından Rasim Özdenören'in 13 öykü kitabında ve tek romanındaki fiiller tematik olarak incelenerek bir yazarın eserleri merkezinde hem kendisinin hem de dilimizin fiil varlığının ortaya konmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Özdenören'in toplam 14 eserinde geçen bütün fiillerin taraması yapılmıştır. Tespit edilen fiillerin bağlamdaki anlamı ve tanık cümlesi verilmiş; fiiller, alfabetik sıralamaya tabi tutulmuştur. Fiillerin anlamı için kaynak olarak TDK Güncel Türkçe Sözlük'ten yararlanılmış, sözlükte bulunmayanlara da bağlamdan yola çıkılarak anlam verilmiştir. Fiilden sonra eserin kodu yazılarak fiilin geçtiği tanık cümlenin sayfa ve satır numarası kaydedilmiştir. Genel olarak fiilin geçtiği ilk cümle, tanık cümle olarak sunulmuştur. Fiil, aynı anlamıyla bir kez daha kullanıldığında yine yer aldığı eserin kodu, sayfa ve satır numarası belirtilmiştir. Bu çalışmanın ardından fiiller tematik olarak 10 ana başlık hâlinde tasnif edilmiştir: 1. Hareket Fiilleri, 2. Fiziki Durum Fiilleri, 3. Konuşma/İletişim Fiilleri, 4. Zihinsel ve Ruhsal Fiiller, 5. Varoluş Fiilleri, 6. Değişim/Dönüşüm Fiilleri, 7. Doğaya/Doğa Olaylarına İlişkin Fiiller, 8. İnsan Dışındaki Canlılara İlişkin Fiiller, 9. Ses Fiilleri, 10. Zamana İlişkin Fiiller Taranan eserlerde 3891 farklı fiil tespit edilmiş, toplam olarak da 44822 kez fiil kullanıldığı görülmüştür. Çalışma, dört bölüm hâlinde düzenlenmiştir. İlk bölümü Rasim Özdenören Hayatı-Sanat Anlayışı-Eserleri; ikinci bölümü söz varlığı içinde fiiller ve fiillerin tematik tasnifi üzerine çalışmalar; üçüncü bölümü fiillerin tematik tasnifinin yapıldığı inceleme kısmı, dördüncü bölümü de dizinler (tematik tasnif dizini, genel dizin, sıklık dizini) oluşturmaktadır. ANAHTAR KELİMELER: Rasim Özdenören, Fiil, Tematik Tasnif, Dizin