Dışa açık ekonomilerde reel kur ve makroekonomik performans: Seçilmiş yükselen piyasa ekonomileri üzerine analizler

Reel Döviz Kuru (RDK) sapmasının açık ekonomilerin makroekonomik performansı üzerindeki etkisine ilişkin geleneksel görüş, RDK sapmasının uzun dönemde makroekonomik performansı negatif yönde etkilediği üzerinde yoğunlaşmaktadır. RDK sapmasının makroekonomik performans üzerindeki etkilerini sorgulayan mevcut çalışmalardan elde edilen bulgular bazı nedenlerden dolayı yanıltıcı olabilmektedir. RDK sapma değerlerinin elde edilişinde genellikle panel veri analizlerinin kullanıldığı bu çalışmaların güçlü homojenlik varsayımları, bu çalışmalardan elde edilen bulguların güvenilirliği konusunda kuşkulara yol açmaktadır. Çoğunlukla RDK sapmalarının açık ekonomilerin büyüme performansları üzerindeki etkilerine yoğunlaşan bu çalışmaların, RDK sapmaları paralelinde değişen ticaret dengesi, toplam yurtiçi tüketim düzeyi ve yatırım düzeyi gibi temel makroekonomik büyüklüklerdeki dinamiklerini göz ardı etmekte olup, karar alma süreçlerinde daha kapsayıcı politik çıkarımları mümkün kılmamaktadır. Bu bağlamda RDK davranışlarının heterojen yapısını doğrulamak için Tek-Denklem Yaklaşımı'nın benimsendiği bu çalışmada, öncelikle seçilmiş 1980-2016 döneminde Yükselen Piyasa Ekonomileri (YPE) için denge RDK ve RDK sapma değerleri tahmin edilmektedir. Bunun ardından Blundell & Bond (1998)'in SGMM tahmin yaklaşımı analiz yöntemi takip edilerek RDK sapmalarının YPE'nin makroekonomik performansları üzerine etkisi, eksik-değerlenme ve aşırı-değerlenme bağlamında ayrı ayrı incelenmektedir. Çalışmadan elde edilen bulgular, RDK sapmasının ve onun karşıt yönlü iki alt bileşenleri (eksik-değerlenme ve aşırı-değerlenme)'nin YPE'nin büyüme performanslarını olumsuz yönde etkilediğini doğrulamaktadır. Ayrıca eksik-değerlenmenin büyüme üzerine ters yönlü etkisi, toplam tüketim düzeyini azaltmasından dolayı daha da güçlenmektedir. Eksik-değerlenme ve aşırı-değerlenmenin ticaret dengesi ve yurtiçi yatırım düzeyi üzerine etkilerine ilişkin bulgular, teorik öngörülerle uyumlu olup, eksik-değerlenmenin dış fazla ve yurtiçi yatırımları teşvik ettiği, buna karşın aşırı-değerlenmenin tam tersi yönde sonuçlar doğurduğuna işaret etmektedir. Bununla birlikte RDK sapması, dış ticaretin denge düzeyine erişimini hızlandırmakta ve yurtiçi yatırım düzeyini teşvik etmektedir. RDK sapmasının ekonomik aktive üzerinde doğuracağı olası etkiler göz önüne alındığında, RDK'nun uzun dönem denge değerinden sapmasını önleyici yönde uygulanacak politikalar, YPE'nin makroekonomik performansları bakımından büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Reel Döviz Kuru Sapması, Tek-Denklem Yaklaşımı, SGMM, Yükselen Piyasa Ekonomileri.