Refugees in Anatolia Seljuks

Anadolu Selçuklu Devleti, kurulduğu dönemin koşulları ve hȃkim olduğu coğrafya gereği çok sayıda göç olaylarına ev sahipliği yapmıştır. Bu göçleri yoğun bir şekilde başlatan, Anadolu'ya Büyük Selçuklu kontrolünde gelen Türk topluluklarıdır. Büyük Selçuklu kontrolünde başlayan bu göçler özellikle 1071 Malazgirt Savaşı ile artmıştır. Bunun sonucunda Anadolu Türkleşmeye başlamış ve Büyük Selçukluların amcazâdeleri tarafından Anadolu Selçuklu devleti kurulmuştur. İşte bu noktadan sonraki göçler genellikle iltica şeklinde gerçekleşmiştir. Özellikle, Moğol istilasından dolayı yurtlarını terk etmek zorunda kalan Türk toplulukları ve az sayıda İranlı ve Rus, Anadolu'ya gelerek Selçuklu hȃkimiyetine sığınmıştır. Moğollar nedeniyle Anadolu Selçukluları'na sığınanlar arasında "Horasan Erenleri" diye bilinen fikir adamları ve ȃlimler de vardır. Bu ȃlimlerden münferid olarak, aileleriyle Selçuklular'a sığınanlar da olmuştur. Moğol baskısıyla alȃkası olmayan, ilim yolculuğu sırasında Selçuklu himȃyesinde Anadolu'da yaşayan İbn Arabȋ gibi ȃlimlerden de söz etmek gerekir. Anadolu Selçuklular'nın bizzat muhatap olduğu bir unsur da Bizanslılardır; hatta en çok muhatap olduğu unsurdur. Bizans'a bağlı halktan bazı topluluklar, ekonomik nedenlerle Bizans topraklarını terk edip Selçuklu idaresi altında yaşamayı tercih etmiştir. Bu dönemde gerçekleşen sığınma/iltica hareketlerinin en ilginç örneklerine ise Bizans soylularıyla Selçuklu hanedan mensupları arasında rastlanır. Bu iki büyük yönetimde hȃkimiyeti elde etmek için mevcut hükümdara isyan eden ancak başarısız olan kişiler, en yakın komşusuna sığınmıştır. Bizans'tan Selçuklu'ya sığınıp mülteci olan kişiler daha çok komutanlar, soylular ve hanedan mensuplarımdan oluşmaktadır. Selçukluar'dan Bizans'a giderek mülteci olanlar ise hanedan mensuplarından ibarettir. Bu araştırma ile Anadolu Selçuklu döneminde meydana gelen göç ve iltica hareketleri, niteliklerine ve yapılış şekillerine göre tasnif edilerek incelenmiştir. Bu incelemenin daha iyi bir şekilde ifade edilebilmesi içinse arka planda; Selçuklular döneminde Anadolu'nun siyasi, sosyal, ekonomik, etnik tablosuyla bu tabloyu etkileyen Moğol istilası, Haçlı Seferleri gibi olaylara değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Göç, İltica, Sığınma, Anadolu, Selçuklu, Bizans, Moğol İstilası.