Renal transplantasyon yapılan hastalarda hasta ve greft sağkalımı

Giriş ve Amaç: Neden olduğu morbidite ve mortalite, yaşam kalitesinde azalma ve yüksek tedavi maliyetleri ile kronik böbrek hastalığı tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur. Son dönem böbrek hastalarında, böbrek nakli en avantajlı böbrek yerine koyma tedavisidir. Uluslararası kılavuzlarda merkezlerin kendi sağkalım verilerini ortaya koymaları önerilmektedir. Biz de Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde yapılan böbrek nakillerine ait hasta ve greft sağkalımlarını ortaya çıkarmak için bu çalışmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Eylül 2008 ve Ocak 2022 tarihleri arasında hem kadavradan hem canlıdan böbrek nakli yapılan ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji bölümünde takip edilen nakil anındaki yaşı 18'in üzerinde olan 425 hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Böbrek nakli yapılan hastalar kadavra ve canlıdan nakil yapılanlar olarak ikiye ayrılıp; greft sağkalımı, genel hasta sağkalımı ve fonksiyonel greft ile ölüm ilişkili hasta sağkalım analizleri yapılmıştır. Sağkalımı etkileyen faktörler de incelenmiş olup istatistiksel analizlerde p<0,05 olanlar anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastalarımızın 190'ı (%44,7) kadın, 235'i (%55,3) erkekti. Yaş ortalaması 41,07 (±12,05) yıl olarak saptandı. Hastaların 229'u (%53,9) kadavradan, 196'sı (%46,1) canlıdan nakil olmuştu. 425 hastanın 43'ünde ölüme bağlı olmayan greft kaybı gerçekleşmiştir. Greft kaybının 28'i kadavradan, 15'i canlıdan yapılan nakillerde gerçekleşmiştir. Kadavradan yapılan nakiller için 1, 2, 5, 10 yıllık greft sağkalım oranları sırasıyla %94,2, %93,7, %89,3 ve %80,9'dur. Canlıdan yapılan nakiller için 1, 2, 5, 10 yıllık greft sağkalım oranları sırasıyla; %99,0 , %99,0 , %97,1 ve %85,1 olarak saptanmıştır. Hem canlıdan hem kadavradan yapılan nakiller için biyopsi ile kanıtlanan rejeksiyon varlığında ölüme bağlı olmayan greft kaybı ilişkili greft sağkalım oranlarının daha kötü olduğu gözlendi. Çalışmamızda alıcıların 66'sında fonksiyonel greft mevcutken ölüm gerçekleşti. Kadavradan nakil olanların 42'sinde, canlıdan nakil olanların 24'ünde fonksiyonel greft ile ölüm mevcuttu. Canlıdan yapılan nakillerde 1, 2, 5, 10 yıllık fonksiyonel greft ile ölüm ilişkili hasta sağkalım oranları sırasıyla %96,4, %96,4, %93,6 ve %73,5 iken; kadavradan yapılan nakillerde sırasıyla %94,1, %91,6, %84,9 ve %70,9'dur. Çalışmada alıcıların 353'ünün sağ, 72'sinin öldüğü tespit edilmiştir. Kadavradan yapılan nakillerin 48'i, canlıdan yapılan nakillerin 24'ü ölmüştür. Canlıdan yapılan nakiller için 1, 2, 5, 10 yıllık genel hasta sağkalım oranları sırasıyla; %97,4 , %96,9 , %94,8 , %74,8 olarak saptanmıştır. Kadavradan yapılan nakiller için 1, 2, 5, 10 yıllık genel hasta sağkalım oranları sırasıyla; %92,9, %90,6, %83,6 ve %69,3'tür. Son durumda hastaların 72'si (%16,9) ölmüştür. Ölüm nedenlerinin ilk 3'ü sırasıyla; 18'i (%25) bilinmeyen nedenle, 16'sı (%22,22) Covid-19, 15'i (%20,83) sepsis şeklindedir. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda böbrek nakilli hastaların hem greft hem hasta sağkalım oranlarının uluslararası standartlarda olması sevindirici idi. Zamanla hem hasta hem greft sağkalım oranlarında iyileşme izlense de böbrek nakli alıcıları bağışıklık baskılayıcı tedavi almaları nedenli morbidite ve mortalite oranları oldukça yüksek bir hasta grubu olmaya devam etmektedir. Bu nedenle böbrek nakli alıcılarının deneyimli merkezlerde takibi, tedavi uyumu ve komplikasyonlarının yönetimi oldukça önem arz etmektedir.