Gaziantep'te yaşayan Suriyelilerin ikametgâh hareketliliği

2011'den bu yana Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilere yönelik birçok akademik çalışma yürütülmektedir. Ancak, kent çalışmalarının kapsamı ve sayısı sınırlı kalmıştır. Daha çok mekânsal ayrışma, gettolaşma, mekânsal aidiyet ve uyum konuları literatürde ön plana çıkarken, ikametgâh hareketliliği araştırılmamış bir alan olarak kalmıştır. Bu çalışmanın amacı, Gaziantep'te yaşayan Suriyelilerin metropolitan konut alanlarına nasıl yayıldığını, nasıl, hangi sıklıkla, hangi nedenlerden ötürü ve ne zaman konut bölgesi değiştirdiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçlarla, Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinde 174 mahallede ikamet eden 2280 Suriyeliye anket uygulanmıştır. Suriyelilerin şehir içi konut bölgelerinde dağılımı göstermek ve analiz etmek için betimleyici yöntemlerin yanı sıra mekânsal özilinti modeli kapsamında Moran's I ve Monte-Carlo simülasyon endeksleri hesaplanmıştır. Literatürdeki diğer çalışmalarda, Suriyelilerin kentlere yerleşmelerinin yerel toplumun kent içi hareketliliğini arttırdığına ve ayrışmış bölgelerin ortaya çıktığına dair işaretler bulunmaktadır. Suriyeli mültecilerin ve yerel toplumun, Gaziantep'te, bir arada ya da ayrı bölgelerde yaşayıp yaşamadıklarını tespit etmek amacıyla benzeşmezlik endeksi hesaplanmıştır. Gaziantep'te geçirilen sürenin ve hane büyüklüğünün, birden fazla mahallede yaşadıkları tespit edilen Suriyeliler ile Gaziantep'e yerleştiklerinden beri aynı mahallede ikamet eden Suriyelilerin hareketlilik davranışlarında etkili olup olmadığının anlaşılabilmesi için Poisson regresyon modeli kullanılmıştır. Son olarak mekânsal hareketlilik desenlerinin ortaya çıkarılabilmesi için biri arsa rayiç bedelleri diğeri mahalle bazında Suriyeli mültecilerin toplam mahalle nüfusuna oranına dayanan iki farklı kümele yöntemi kullanılarak ağ çözümlemesi yapılmıştır. Bulgulara göre, Gaziantep'te yaşayan Suriyelilerin dağılımı rastlantısal değildir ve etnik adacıklar oluşmuştur. Kent geneli göz önüne alındığında mekânsal ayrışmanın yüksek olmadığı da bulunmuştur. Örnekleminin yüzde 60'ının Gaziantep'te yerleştiği ilk mahallede yaşadığı, yer değiştirmiş olanlarınsa aynı gelir grubunda yer alan mahalleler arasında ve Suriyeli oranının düşük olduğu mahallelere doğru hareket ettikleri ortaya çıkarılmıştır.