Hiperglisemik acil durumlar nedeniyle başvuran hastaların klinik ve labotaruvar özelliklerinin retrosprektif incelemesi

Amaç: Diyabetin akut komplikasyonlarından olan diyabetik ketoasidoz (DKA) ve hiperozmolar hiperglisemik durum (HHD) sık görülen ve yaşamı tehdit eden hiperglisemik acil durumlardır. Bu araştırmada amacımız; hiperglisemik acil durumlar nedeniyle kliniğimizde tedavi edilen hastaların öykü, klinik ve laboratuvar özelliklerini tanımlamak, predispozan faktörleri ve hastalık seyirlerini saptamak ve bu acil durumların önlenmesine, morbidite, mortalitesini azaltılmasına yönelik yapılacak planlamalara kaynak oluşturmaktır. Yöntem: Bu çalışmaya 01.01.2019 ve 15.02.2022 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji Bilim Dalında takip edilen, hiperglisemik acil durumla başvurmuş 113 (%73,9) DKA ve 40 (%26,1) HHD tanısı alan toplam 153 hasta dahil edildi. Hasta bireylerin demografik verileri, hastalık öyküsü, fizik muayene ve laboratuvar bulguları, semptomları, ilaç kullanım öyküsü, hiperglisemik acil durum için presipite edici faktörleri, tedavi düzelme zamanları kaydedildi. Hastalarının ölçümleri teker teker incelenip karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamıza dahil olan hastaların yaş ortalaması 52.6/yıldı, kadın ve erkek sayısı eşitti. Hastaların %37,3'ü Tip 1 DM iken, %62,7'si Tip 2 DM hastasıydı. Hastaların %13 ü yeni tanı diyabetli idi. Tip 1 DM hastalarının %96,5'inde DKA, %3,5'inde HHD, Tip 2 DM hastalarının %60,4'ünde DKA, %39,6'sında HHD vardı. Hastaların %30,7 de daha önce geçirilmiş DKA veya HHD öyküsü vardı. Tüm olguların başvuru HBA1c ortalaması (10,88±2,12) yüksekti. Presipite edici faktörler arasında en sık sebepler enfeksiyon (%37,9) ve diyet veya ilaç uyumsuzluğu (%31,4) idi. DKA olgularının çoğu hafif veya orta şiddette idi, ağır DKA yüzdesi düşüktü (%5.3). Diyabet süreleri 5 yıl ve altında olan hastalarda ağır seyirli DKA yüzdesi (%83) 5 yıldan fazla süredir diyabeti olanlara göre yüksekti. En sık görülen enfeksiyonlar sırasıyla üriner sistem enfeksiyonu, pnömoni ve COVID-19 enfeksiyonu idi. Hastalarda en sık görülen komorbiditeler hipertansiyon ve koroner arter hastalığıydı. DKA ve HHD hastalarının enfeksiyon, DM süresi, presipite edici faktörlerinin yönünden karşılaştırılması incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. 6 Sonuç: Çalışmamızda hiperglisemik acil durumlara sebep olan en önemli predispozan faktörlerin enfeksiyon, diyet ve tedavi uyumsuzluğu olduğunu saptadık. Ayrıca Hastaların DKA/HHD gelişmeden önceki dönemde kan şekeri regülasyonlarının bozuk ve önemli bir kısmında geçirilmiş DKA veya HHD öyküsü vardı. İnsülin kullanan DKA/HHD hastalarının önemli bir grubunun yoğun insülin tedavisi almalarına rağmen şeker regülasyonları bozuktu. Diyabet tanısı nispeten yeni olan hastalarda ağır ketoasidoz gelişme oranı yüksekti. Sonuçta bulgularımız bize birçok DKA ve HHD vakasının hasta eğitimi, düzenli tıbbi kontrol, bazı enfeksiyonların aşılama yoluyla önlenmesi, diyabetin erken tanı ve uygun tedavisi ile engellenebilir olduğunu göstermektedir. Ayrıca ülkemizde diyabet hakkında daha fazla kamu bilincine ve özellikle diyabet risk faktörlerine sahip bireyler için diyabet tarama ağının güçlendirilmesine ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Diyabetik Ketoasidoz, Hiperozmolar Hiperglisemik Durum