Risale der Keyfiyyet ve Kemiyyet-i Arazi-yi İrân ve Turân" adlı tarihi-coğrafi eseri

İşbu tez XVIII–XIX. yüzyıllarda yaşamış olan Nasiriddin bin Emir Şahmurad tarafından Fars dilinde kaleme alınan "Risale der keyfiyyet ve kemiyyet-i arazi-yi İrân va Turân" ("İran ve Turan topraklarının niceliği ve niteliği") adlı eserinin değerlendirmesi, eser metni ve Türkçe tercümesinin hazırlanmasını kapsamaktadır. Nasiriddin, Buhara hükümdarı Emir Şahmurad'ın (1785-1800) oğluydu. Emir Şahmurad'ın yerine Buhara tahtına oturan Emir Haydar'ın (1800-1826) kardeşi Nasiriddin'le olan ilişkileri güven sorunu sebebiyle bozulmuş ve Nasiriddin, Merv'den kaçarak İran'a sığınmış, ardından da Osmanlı ülkesine geçmiştir. Osmanlı Payitahtına gelen Nasiriddin, Sultan Mahmut'un (1808-1839) tercümanı Mehmet Efendi Örfî'nin ricası üzerine söz konusu "Risale der keyfiyyet ve kemiyyet-i arazi-yi İrân va Turân" eserini kaleme almıştır. Nasiriddin eserinde İran ve Turan topraklarını eyaletlere bölerek tasniflemiş ve her eyaletin sınırları, şehirleri, yöneticileri, devlet gelirleri, nüfusu, asker ve askerî mühimmat sayıları, ürettiği malları, doğal zenginlikleri gibi birçok önemli bilgileri aktarmıştır. Anahtar Sözcükler Nasiriddin Bek, Risale der keyfiyyet ve kemiyyet-i arazi-yi İrân va Turân, Coğrafya, Buhara Hanlığı, Orta Asya, İran, Osmanlı İmparatorluğu, Örfî Paşa.