Roma Cumhuriyet Dönemi portre sanatı "gelenekler ve stiller"

Portre, kişiyi toplumun diğer bireylerinden ayıran bir tasvir biçimidir. Portrenin meydana getirilmesinde bireyin fiziki özellikleri ve toplumun bireye yüklediği anlamın yanı sıra kökeninde dini inanışların ve ritüellerin de büyük etkisinin olduğunu görmekteyiz. En ilkel toplumlarda oluşumu gözlemlenen portre sanatı, her dönemde farklı kültürlerle birlikte gelişme olanağı bulmuştur. Avcı toplayıcı toplumlarda görülen kafataslarını koruma geleneği, portre anlayışının var olduğunun göstergesidir. Değişen toplum yapısı ve diğer kültürlerin etkisi ile birlikte zamanla portre anlayışının da değiştiği görülmektedir. Her toplumda farklı stil üslubu ile şekillenen portre anlayışı gözlemlenmektedir. Örneğin; Mısır heykel sanatında bireyin ön planda olduğu bir üslup tarzı görülürken, Antik Yunan heykel sanatında ve Geç Klasik döneme kadar portre olarak tanımlanabilecek eserler görülmez. Ancak Hellenistik dönem itibariyle portre sanatında büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Tüm bu stilleri ve üslupları incelediğimizde Roma döneminde portre anlayışının tam bir yansımasını görebiliriz. Genişleyen coğrafi konum ile farklı kültürlerle kaynaşan Roma portre sanatı eklektik bir üslup yansıtır. Yunan, Etrüsk ve Latin etkilerinin izleri Roma portrelerinde gözlemlenmektedir. Ancak bu etkilerin yanı sıra Roma'nın portre sanatının ilerlemesinde en büyük katkıyı "Atalar Kültü" oluşturur. Roma'da evlerde görülen bu kült inancı, portreciliğin gelişmesinde önemli bir çıkış noktasıdır. Atalarının masklarını evlerinde koruyan Romalı insanlar kültürlerini bu şekilde korumaya devam etmişlerdir. Atalar Kültü ile başlayan bu süreç ilerleyen dönemlerde yerini portreye bırakmış ve böylece portre geleneği Romalılar için bir onur göstergesi olmuştur. Roma Cumhuriyet döneminde görülen bu etkiler özellikle Geç Cumhuriyet dönemi itibariyle yerini veristik stile bırakmıştır. "Gerçekçilik" olarak adlandırdığımız bu stilin temelinde detaylandırma anlayışı yatar. Veristik stille ele alınan portrelerde her detayın işlendiği görülür. Yaşlılık ifadesi, kırıklıklar, çizgiler hiç gizlenmeden portrede tasvir edilmiştir. Geç Cumhuriyet döneminin baskın stili olan veristik üslup daha sonraki dönemlerde de etkisini hissettirmiştir. Anahtar Sözcükler: Roma, Portre, Atalar Kültü, Eklektizm, Veristik Stil