Romatoloji kliniğinde biyolojik ajan kullanan hastaların klinik ve demografik verilerinin incelenmesi

Kollajen doku hastalıklarının tedavisinde kullanılan biyolojik ajanlar yoğun yan etki ve güvenlik endişesi taşımaktadırlar. Yapılan randomize çift kör klinik çalışmalara katılan hastaların gerçek hastalık popülasyonunu yansıtmaması ciddi sağlık kayıtları olan ülkelerde TNF kayıt sistemlerinin giderek yaygınlaşmasına sebep olmuştur. Ülkemizde kullanım yoğunluğu ve endikasyon genişliği her geçen gün artan biyolojik tedaviler kayıt altına alınmamaktadır. Biz bu çalışmamızda kliniğimizde biyolojik ajan kullanan Romatoid Artrit (RA), Ankilozan Spondilit (AS), Psöriatik Artrit (PsA) ve vaskülit hastalarının demografik ve klinik verilerini baz alarak biyolojik ajanları etkinlik, tedavide kalım ve güvenilirlik açısından incelemeyi planladık.Çalışmaya Gaziantep Ünivesitesi Tıp Fakültesi Romatoloji kliniği'nde RA, AS, PSA, vaskülit tanısı konan ve biyolojik ajan başlanan toplam 520 hasta dahil edildi. Hastaların 170'i (%33) RA, 303'ü (%58) AS, 33'ü (%6) PSA, 14'ü (%3) vaskülit hastasıydı. Hastaların tedavi süreçleri biyolojik ajan öncesi ve biyolojik tedavi sonrası 16. hafta verileri, etkinlik, tedavide kalım ve güvenilirlik açısından değerlendirildi. Etkinlik değerlendirmesinde Romatoid Artrit hastalarında 16. haftada DAS28, VAS ve HAQ, Ankliozan Spondilit hastalarında 16. haftada BASDAI ve BASFI, diğer hastalık gruplarında ise VAS, C-Reaktif protein (CRP) ve eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) değerlendirme kriteri olarak kullanılmıştır.Hastaların tedavide kalım süreleri değerlendirilirken birinci biyolojik başlanan hastaların ortalama tedavide kalma süreleri ve 36. haftada aynı biyolojik ajanda kalma oranları değerlendirildi. Güvenilirlik değerlendirmesinde hastaların tedavi başlangıcından itibaren primer yanıtsızlık, sekonder yanıtsızlık ve biyolojik bazında advers olay frekansı değerlendirildi. Tüm hasta grupları değerlendirildiğinde anti-TNF tedavisinde hastaların 36. haftada tedavide kalım oranı; Adalimumab'da (%89), en fazla advers olay Infliksimab'da (4 tüberküloz, 1 malinite ve 13 allerjik reaksiyon) görüldü. Tüm hastaların biyolojik tedavi öncesi ve izlemlerinde hastalık aktivite skorları değerlendirildiğinde biyolojik tedavi alan hastaların bulgularında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme gözlendi (p<0.05). Eş zamanlı hastalık modifiye edici ilaç (DMARD) kullanımının, tedavide devam süresini AS'de anlamlı derecede etkilerken, diğer hastalıklarda etkilemediği görüldü.Sonuç olarak biyolojik tedavi alan hastalar tedavi öncesi tüberküloz riski açısından değerlendirilmelidir. AS hastalarına TNF inhibitör tedavisi verilirken sulfasalazin eklenmesi etkili bulunmamıştır. Ülkemizde bu tedavileri alan hastaların kayıt altına alınarak kendi uygun yaklaşımlarımızın saptanması gerekir.Anahtar Kelimeler: Infliximab, Etanercept, Adalimumab, Kollajen Doku Hastalıkları