Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında insan

Sâmiha Ayverdi, romanlarının fikrî zeminini, tasavvuf düşüncesi ve Müslüman-Türk kültüründen gelen referanslarla inşa etmiştir. Romanlarında bireyin manen gelişip olgunlaşması, toplum içindeki konumunun belirlenip kimliğinin tanımlanması gibi hususlarda tasavvuf düşüncesiyle birlikte, Müslüman-Türk kültürüne de vurgu yapan Ayverdi, bu düşünceler temelinde ortaya koyduğu insan tasavvuruna, roman kişilerinin hâl ve davranışları üzerinden somut bir form kazandırmıştır. Bu çalışmada, Sâmiha Ayverdi'nin romanlarında "insan tasavvuru" ve bu tasavvurun roman kişilerinin yaşantısına yansımaları konu edilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde Sâmiha Ayverdi'nin romanlarının fikrî zeminini teşkil eden edebî şahsiyetine, romanları hakkında kısa bilgilere ve araştırmamızın çerçevesine yer verilmiştir. Birinci bölümde, Ayverdi romanlarında insanın varoluş sorgulamaları ve tasavvufi bir perspektifle kurulan iç dünyası irdelenmiş; ikinci bölümde, insan ve çevre ilişkisi ele alınmış; üçüncü bölümde insanın iç dünyası ve çevre ile ilişkisinin yaşantısına müspet ve menfi yansımaları tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde ise Ayverdi'nin insan tasavvuruna dair genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Roman, Varoluş, Kimlik, Tasavvuf, Birey, Toplum.