Samsun'un etnik ekonomisi: Iraklı ve Suriyeli göçmenlerin esnaflık deneyimleri

Göç insanların bir yaşam alanından bir başka yaşam alanına doğru yaptıkları yer değiştirme hareketidir. İnsanlık tarihi boyunca insanlar politik, ekonomik, toplumsal, vb. gerekçelerle göç hareketliliklerine katılmışlardır. Göç veren yerlerin yanında göç alan yerler de bu hareketlilikten doğrudan etkilenmektedir. Türkiye 2011 yılından başlayarak, yoğun bir dış göç almaktadır. Suriyelilerin kitlesel göçleriyle birlikte, Irak, İran, Afganistan gibi ülkelerden de düzensiz göçler almaktadır. Göçmenler Türkiye'de çoğunlukla kentsel alanlara yerleşmişlerdir. Türkiye'ye yerleşen göçmenler yaşamlarını sürdürebilmek için, bir süre sonra işgücü piyasasına katılmışlardır. Kimi göçmenler ücretli birer çalışan olurken, kimi göçmenlerse, kendi işletmelerini açarak girişimci olma kararı almışlardır. Etnik girişimcilerle görüşmelere dayanan bu tez çalışmasında, Pierre Bourdieu'nün alan, habitus ve sermaye kavramlarından yararlanılmıştır. Bu tez çalışmasında, Samsun'a yerleşen ve burada esnaflık yapan, geçici koruma altındaki Suriyeliler ve sığınmacı statüsündeki Iraklıların çalışma alanları üzerinden kenti nasıl deneyimledikleriyle ilgili bir araştırma yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri ve görüşme sorularına dayalı görüşme tekniği kullanılmıştır. Kimi göçmen girişimcilerle Türkçe, kimileriyle de çevirmen desteği alınarak, görüşmeler yapılmıştır. Samsun'un İlkadım ilçesinde dokuz Suriyeli ve altı Iraklı olmak üzere toplam on beş girişimciyle görüşülmüştür. Böylece göçmenlerin Samsun'daki kentsel deneyimleri esnaflık yapan Suriyeliler ve Iraklılar üzerinden politik-ekonomik ve toplumsal yönleriyle anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada Samsun'da esnaflık yapan Suriyeli ve Iraklı göçmenlerin bu kentteki ekonomik, politik ve toplumsal deneyimlerine yönelik bilgiler elde edilmiştir. Göçmenlerin genel olarak, Samsun'da yaşamaktan hoşnut oldukları ve burada kalmayı düşündükleri öğrenilmiştir. Öte yandan, çeşitli nedenlerle kendilerine ev ve işyeri bulmakta güçlük çektikleri ve göçmen mahallelerinde yoğunlaştıkları saptanmıştır. Bunda ekonomik durum, danışma merkezlerinin yönlendirmeleri ve sosyal dışlanma gibi gerekçeler etkilidir. Birçok ayrı etnik kimlikten gelen göçmenler arasında yoğun bir göçmen dayanışmasının olmamasına karşın, kendi içlerinde ev alışverişlerinin yapıldığı bir sektörün doğduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmada edinilen bütün bilgiler, göçmenlerin çeşitli nedenlerle kentlerin yalnızca belirli bölümlerini deneyimleyebildikleri sonucu elde edilmiştir.