Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesinde Yezidilik (Sosyolojik bir yaklaşım)

Bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmayla ilgili metodolojik bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesi ele alınarak açıklanmıştır. Araştırma alanının sosyal yapısına, Viranşehir'in tarihi-coğrafi konumuna, iklim yapısına ve sosyo-ekonomik durumuna yer verilmiştir. Araştırmaya konu olan Yezidilerin tarihi, ismi hakkında Yezidilerin kendilerine ait alfabenin oluşumu, Yezidilikte yaratılış hikâyeleri, Adi b. Müsafir ve Melek Tavus hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, Yezidilikte dini ve sosyal teşkilatlanma, sosyal sınıf ve hiyerarşik yapı, din adamları ve sosyal tabakalaşma konuları ele alınmıştır. Yezidilerin dini inançlarına ve pratiklerine, bayramlarına, dualarına yer verilmiş, Yezidi inanç sistemini oluşturan kavram ve olgulara da değinilmiştir. Üçüncü bölümde, Viranşehir Yezidilerinin sosyal ve kültürel hayatlarına, gelenek ve göreneklerine, örfüne, adetlerine Yezidilik inancının sözlü kültürünü oluşturan kavram ve olgulara değinilmiştir. Sosyal sınıf ve hiyerarşik yapıyla beraber sözlü kültürün etkisiyle oluşan Yezidilik inancında, yaratılış hikâyeleri de önemli bir yer kaplamaktadır. Yezidiliğin sır inanç yapısıyla beraber gelişen sözlü kültür, Yezidilik inancını asırlarca ayakta tutmuş, Yezidilerin inanç ve hiyerarşik yapısını günümüze taşımıştır. Sözlü kültür geleneğiyle varlığını devam ettiren Yezidilik inancı tarihi süreç içerisinde yazılı kültür ile birleşmesi neticesinde bu inanç sistemi daha kalıcı olmuş ve gelecek nesillere aktarılmasında daha etkili olacağı düşünülmektedir. Bu çalışma yazılı kaynaklar ile alan araştırmasındaki Yezidilerden alınan bilgi ve belgelere dayanmaktadır. Aynı zamanda görüşmeler video kaydı, ses kaydı gibi cihazlarla kayıt altına alınmıştır. Mülakat yaptığımız kaynak kişiler, kaynak kişilere sorulan sorular ve alan araştırmasında çekilen fotoğraflar, çalışmanın sonuna eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yezidilik, İnanç, İbadet, Kültür, Gelenek