Sıçanlarda metanol ile indüklenen oksidatif karaciğer hasarına adenozin trifosfatın etkisi

Giriş ve Amaç: Metanol (metil alkol), renksiz, uçucu ve metabolitleri toksik olan bir alkol türüdür. Ülkemizde, yıllar boyunca metanol zehirlenmesinin belirli bir düzeyde gözlendiği bulunmuştur. Metanolün körlükten ölüme kadar ciddi klinik sonuçları vardır. Metanol zehirlenmesinde birincil toksik faktör metabolik asidozdur. Birçok çalışmada, metanol oksidatif hasara bağlı hepatotoksisite oluşturduğu kanıtlanmıştır. Adenosin trifosfatın (ATP) iskemik doku üzerinde yapılan çalışmalarda oksidatif hasarı azaltmak için etkili olduğu görülmesine rağmen, metanol kaynaklı hepatotoksisitedeki oksidatif hasar üzerindeki etkisi hakkında bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, ATP'nin sıçanlarda metanol ile oluşturulan karaciğer hasarına karşı koruyucu etkinliğini araştırmaktır. Materyal ve Metot: Çalışmamızda, toplam 18 adet 235-245 g aralığında Wistar albino cinsi erkek sıçanlar rastgele 3 gruba ayrıldı. Sıçanlar, sağlıklı grup (SG), metotreksat+metanol grubu (MTM) ve metotreksat+metanol+ATP (MMA) gruplara ayrıldı. Sağlıklı gruba herhangi bir işlem yapılmadı. Metotreksatın, 0,3 mg / kg dozda gavaj ile MTM ve MMA grubuna 7 gün oral yoldan verilmesinden sonra, MTM ve MMA gruplarına 3 g / kg dozda ve aynı yoldan %20 metanol verildi. Metanol verilmesinden 4 saat sonra intraperitoneal yoldan 4 mg/kg dozda ATP enjekte edildi. ATP enjeksiyonun dan 8 saat sonra hayvanlardan alınan kan örneklerinde serum ALT ve AST ölçümü, karaciğer doku örneklerinde ise MDA ve GSH analizleri ve histopatolojik incelemeler yapıldı. Bulgular: ALT, AST değerleri ve AST / ALT oranı, en düşük SG da gözlenirken, MTM grubunda diğer iki gruba nazaran anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü ve MMA grubunda ise MTM grubundan daha düşük olduğu tesbit edildi. MDA, en düşük SG'da ve en yüksek MTM grubunda ölçüldü. MMA grubunda ise MTM grubundan daha düşük olduğu tesbit edildi. GSH ise en yüksek sağlıklı grupta bulunurken MTM grubunda ise MMA grubuna nazaran daha yüksek bulundu. Dokular histopatolojik olarak değerlendirildiğinde; MTM grubunda Hepatosit dejenarasyon, kupffer hücre artışı, PMNL infiltrasyonu ve damarlarda konjesyon gözlenirken, MMA grubunda ise dejeneretif etkilerin belirgin olarak azaldığı tespit edildi. Sonuç: Elde edilen bu bulgular ışığında ATP'nin, metanol ile oluşturulan karaciğer hasarına karşı koruyucu etkisinin olduğunu, ancak klinikte bu endikasyonlarda uygulanabilirlik açısından daha çok çalışma yapılması gerektiği kanaatindeyiz.