Serbestî gazetesi inceleme ve seçilmiş metinler (101-200)

Gazeteler toplum hayatını yansıtan ana kaynaklardan biridir. Bu sebeple tarih ilmi açısından gazeteler önemli birer vesikadır. Gazeteler yayınladıkları dönemde toplumun nabzını tutmaları ve topluma yön vermeleri açısından da önemlidir. Bu durum, gazeteleri sosyal bilimler için vazgeçilmez bir bilgi kaynağı olmasına sağlar. Osmanlı Devleti'nde basın-yayın faaliyetleri Tanzimat dönemi itibariyle kamuoyu oluşturmaya başlamış ve dönemin toplumsal, siyasal, ekonomik ilişki ağlarına dair sorunları ve önerileri gazeteler çokça sütunlarına taşımışlardır. Çalışmamız konu edindiğimiz Serbestî gazetesinin 13 Şubat 1324 (1909)'de çıkan 101 numaralı sayısından, 14 Kânûn-ı Sânî 1328 (1913) tarihinde basılan 200 numaralı sayısına kadar olan nüshaları da kuşkusuz bu açıdan önemlidir. Dönemin etkili muhalif gazetelerinden olan Serbestî, gazetenin yayınlandığı dönemleri çalışan araştırmacılar açısından önemli bir kaynak hüviyetindedir. Çünkü, incelediğimiz sayılarda Serbestî'nin döneminin siyasî, sosyal ve ekonomik hayatını genel olarak yansıttığı kanaatindeyiz. Serbestî yazarlarının halkın ihtiyaçlarını görmekte ve bu durumu kendi gazetesinde işleyerek sorunlara çare aramaktadır. Böylelikle toplumun her kesiminin sesi olmak gibi bir bilinçle hareket eden Serbestî gazetesi, hükümetin var olan durumdan haberdar olmasını istemektedir. Çalışmamamızın amacı Serbestî gazetesinin incelediğimiz sayılarında döneme bakış açısını ortaya koymak ve 101-200 sayılarının fihristini çıkararak araştırmacıların dikkatine sunmaktır. Böylece Serbestî gazetesinin konu bazlı envanteri çıkmış olacak ve söz konusu gazetenin hangi konular çerçevesinde ve nasıl bir bakış açısı ile olayları ele aldığı ortaya konulmuş olacaktır. Çalışmamız bu yönüyle başka çalışmalara dayanaklık teşkil edecek niteliktedir. Çalışmamızın giriş kısmında öncelikli olarak Serbestî gazetesinin şekil özelliklerini verdik. Daha sonra da Serbestî gazetesinin muhtevasına ilişkin sosyal, siyasî, ekonomi, edebi, eğitim ve matbuat merkezli genel bir değerlendirme yaptık. Tahlili Fihrist kısmında gazetede çıkan yazıları, yazar adına ve konusuna göre sınıflandırdık. Metinler kısmında ise dönemin siyasî, sosyal, ekonomi, edebî, ilmî ve askeri yapısına ilişkin gazetede çıkan metinleri Latin harflerine çevirdik. Anahtar Kelimeler: Hak-Hürriyet, Kamuoyu, Mevlanzâde Rıfat, II. Meşrutiyet, Serbestî, Basın, Serbestî,