Siklotrifosfazen türevi bileşiklerin kolon kanseri hücrelerinde sitotoksik ve apoptotik aktivitelerinin araştırılması

Dünya genelinde insidans ve mortalite açısından kanser türleri arasında üçüncü sırada yer almakta olan Kolorektal Kanser (KRK) önemli bir sağlık sorunu olarak görülmektedir. Bu kanser türünün özellikle geç evrede tanı alması nedeniyle tedavi süreci zorlaşmaktadır. Günümüzde kozmetik ve gıda endüstrisinde yaygın olarak kullanılan parabenlerin, kanser gelişimi üzerindeki etkileri daha fazla araştırılmaktadır. Fosfazenler, P–N iskeletine sahip, çeşitli organik gruplarla kolaylıkla fonksiyonelleştirilebilen ve yüksek biyouyumluluk ile antikanser potansiyel sergileyen bileşikler olarak, son yıllarda özellikle ilaç taşıyıcı sistemler ve hedefe yönelik tedavilerde dikkat çekmektedir. Yapılan çalışmalar bu yapıların kolorektal ve meme kanseri hücre hatlarında anlamlı sitotoksik ve apoptotik etkiler gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, anilin türevi siklotrifosfazen ve anilin-paraben türevi siklotrifosfazen bileşiklerinin Caco-2 (insan kolon adenokarsinoma) ve CCD-18Co (normal kolon fibroblast) hücre hatlarında sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu bileşiklerin hücre canlılığı üzerindeki etkileri, MTT (3-(4,5-Dimetiltiazol-2-il)-2,5-Difeniltetrazolyum Bromür) analizi ile, apoptotik mekanizmaların moleküler belirteçleri olan BAX, BCL-2 ve KASPAZ-3 genlerinin mRNA düzeyleri ise qRT-PCR (Gerçek Zamanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu) yöntemi ile belirlenmiştir. Caco-2 hücre hattında doza bağlı olarak hücre canlılığının azaldığı ve sitotoksik etkinin görüldüğü tespit edilmiştir. Bileşik-3 için 11.67 μM ve bileşik-5 için 16.62 μM aralığında IC₅₀ değerleri hesaplanmıştır. BAX ve KASPAZ-3 gen ekspresyon düzeylerinde anlamlı bir artış, BCL-2 geninde ise anlamlı bir azalış olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, bileşiklerin kolon (Caco2) kanser hücrelerinde sitotoksik ve apoptotik aktivite gösterdiği, hücresel ölüm mekanizmaları üzerinde etkilerinin olabileceği ve potansiyel antikanser ajanlar olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.