Şirketlerde yönetim yapısının örgütlenme ve toplu pazarlık üzerine etkisi (BİST 100 şirketleri üzerine ampirik bir araştırma)

Şirketlerin yönetim yapıları küçük, orta ve büyük ölçekli işletmelerde farklılık göstermektedir. Diğer yandan sendikaların büyük işletmelerde, orta ve küçük ölçekli işletmelere kıyasla, daha rahat örgütlenme olanağı bulduğu kabul edilmektedir. Yönetim yapısı; küçük, orta ve büyük ölçekli işletme ayırımı dışında, işletmelerin aile işletmesi olup olmaması bakımından da farklı özellikler taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, aile işletmesi kavramından hareket ederek, yönetim yapısının sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık üzerine etkisini analiz etmektir. Araştırma için kullanılan veri seti, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) ve Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'ndan temin edilmiştir. Örneklem grubundan sağlanan verilerle ANOVA ve Chi-Square testleri kullanılarak, şirket türleri arasındaki farklılıklar analiz edilmiştir. Araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenleri arasındaki ilişkinin gücü ve yönü, Pearson korelasyon analizi ile ölçülmüştür. Nihayet bağımlı değişkenleri tanımlamada, hiyerarşik ve lojistik (Binary) regresyon analizleri kullanılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, şirket türünün sendikalaşma oranı için açıklayıcı değişken olduğu görülmüştür. 2. Modelde, tüm değişkenler bir arada sendikalaşma oranını %33,3 oranında açıklayabilmektedir. İkinci olarak korelasyon analizinin sonuçları sendikalaşma ile şirket türü, imtiyazlı hisse ve şirket yaşı değişkenleri ile anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon ilişkisine sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık sendikalaşma ile aile üye sayısı, aile üye oranı, aile sermaye oranı ve sektör arasındaki korelasyon ilişkisi negatif yönlüdür. Buna göre, aile işletmelerinde ailenin üye sayısı, yönetimde yer alan aile birey sayısı ve sermayedeki aile payı azaldıkça sendikalaşma oranı artmaktadır. Nihayet, ANOVA analizi sonuçları, şirketlerin yönetim şekillerine göre farklı sendikalaşma oranlarına sahip olduklarını göstermiştir. Öte yandan, sendikalı işletme sayısı ve toplu sözleşmeli işletme sayısı bakımından da benzer sonuçlar tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Aile işletmeleri, sendikacılık ve toplu pazarlık, yönetimin devri, kurumsallaşma.