Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançları, mesleğe yönelik tutumları ve yaşam doyumlarının incelenmesi

Bu araştırma; sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançları, mesleğe yönelik tutumları ve yaşam doyumlarının çeşitli değişkenlere göre aralarında ilişki düzeyinin incelenmesi amacını taşımaktadır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Betimsel tarama modeline uygun olarak tasarlanan bu araştırmada, kişisel özelliklerin öğretmenlerin, öz yeterlik inançları, mesleğe yönelik tutumları ve yaşam doyumları ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu; 2017- 2018 eğitim öğretim yılı Iğdır ilinde görev yapan toplam 757 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunu uygulanan veri toplama araçlarından geçerli olanlar dikkate alındığında 456 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin; cinsiyet, medeni durum, yaş, mesleki kıdem ve eğitim durumlarını belirlemek amacıyla kişisel bilgiler formu; öz yeterlik inançlarını belirlemek için Tschannen-Moran ve Woolfolk Hoy (2001) geliştirdiği, Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçe'ye çevrilen "Öğretmen Öz Yeterlik İnancı Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin mesleki tutumlarını belirlemek için, Çetin (2003) tarafından öğretmen adayları ile geliştirilen ve Göloğlu Demir (2016) tarafından öğretmenlere uyarlanan "Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca sınıf öğretmenlerin yaşam doyumlarını belirlemek için Diener, Emmons, Larsen ve Griffin' in(1985), geliştirdiği Köker ve Yetim (1991) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Yaşam Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizinde, normallik testleri yapılmıştır. Bu doğrultuda Kolmogorov-Smirnov, Cronbach's Alpha, Spearman Brown Sıra Farkları testi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi uygulanmıştır. Bulgular değerlendirildiğinde, sınıf öğretmenlerin öz yeterlik inançlarının oldukça yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, öğrenci katılımı, öğretim stratejileri ve sınıf yönetimi alt boyutlarına göre de oldukça yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançlarında ölçek genelinde, öğretim stratejileri ve sınıf yönetimi boyutunda anlamlı farklılık olduğu; öğrenci katılımı boyutunda ise anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inancı cinsiyet, yaş, mesleki kıdeme, eğitim durumu ve medeni durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, mesleğe yönelik tutumlarının olumlu olduğu görülmektedir. Öğretmenler, mesleğin sabır isteyen bir meslek olduğuna tamamen katılım göstermişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin mesleğe yönelik tutumlarında değer alt boyutunda en yüksek puan ortalamasına, tatmin alt boyutunda en düşük puan ortalamasına sahip olduğu görülmektedir. Mesleğe yönelik tutumda öğretmenlerin mesleklerinde biraz tatmin oldukları, mesleklerine oldukça sevgi duydukları ve mesleklerini tamamen değerli gördükleri söylenebilir. Bununla birlikte, sınıf öğretmenlerinin mesleğe yönelik tutumlarının cinsiyet, yaş, mesleki deneyim, eğitim durumu ve medeni durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılık gözlenmemiştir. Sınıf öğretmenlerinin; yaşam doyumlarının orta düzeyde olumlu olduğu, yaşam doyumları yaşa, mesleki deneyime, eğitim durumu ve medeni durumlarına göre herhangi bir farklılık bulunmazken; cinsiyete göre anlamlı farklılık gözlenmiştir. Kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre daha olumlu yaşam doyumuna sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlik inançları, mesleğe yönelik tutumları ve yaşam doyumları arasındaki ilişkiye yönelik olarak; yaşam doyumları ile öz yeterlikleri arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile öz yeterlikleri arasında ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile yaşam doyumları arasında negatif yönlü düşük düzeyde ilişki bulunmuş ancak bu ilişki anlamlı bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: Öğretmen öz yeterlik inancı, Öğretmenlik mesleğine yönelik tutum, Öğretmen yaşam doyumu