Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algıları ve ilkokul yöneticilerinin öğretmenlerin program okuryazarlık becerisine yönelik algılarının ilerlemeci felsefe bağlamında analizi

Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algılarını çeşitli değişkenlere göre ve İlerlemeci felsefe bağlamında analiz etmektir. Ayrıca ilkokul yöneticilerinin, sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık becerisine sahip olmalarına yönelik algılarını çeşitli değişkenlere göre analiz etmek de amaçlanmıştır. Betimsel tarama modelindeki araştırma, Diyarbakır, Şırnak ve Şanlıurfa il merkezlerinde bulunan resmi ilkokullarda görev yapan toplam 441 sınıf öğretmeni ile bu ilkokullarda görev yapan toplam 163 okul yöneticisi üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada veriler iki ölçekle toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen ve pilot uygulamalarla geçerliği ve güvenirliği sağlanan bu ölçeklerden birisi, sınıf öğretmenlerinin Program Okuryazarlığı Algı Ölçeği (POYAÖ) ve diğeri ise, Yönetici Algı Ölçeğidir (YAÖ). Beşli likert tipindeki toplam 18 maddeden oluşan POYAÖ, Program Öğeleri, Programın Uygulanması ve Program Anlayışı şeklinde üç alt boyuta sahiptir. Yine beşli likert tipinde toplam 18 maddeden oluşan YAÖ ise Öğretmenlerin Program Bilgisi ve Öğretmenlerin Programı Uygulama Becerisi şeklinde iki alt boyutludur. Gerekli izinler alındıktan sonra uygulanan her iki ölçekle toplanan veriler, SPSS paket programı vasıtasıyla betimsel istatistiki teknikler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar şöyledir: Program okuryazarlığı becerisi ile ilgili olarak, katılımcı sınıf öğretmenlerinin algıları, program öğeleri ve program anlayışı boyutlarında yüksek ve programın uygulanması boyutunda ise çok yüksektir. Buna göre, katılımcı sınıf öğretmenleri kendilerini, program öğeleri ve program anlayışı (ilerlemecilik ve yapılandırmacılık) konularında yeterli, programın uygulanması konusunda ise çok yeterli görmektedirler. Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlığı algıları, demografik değişkenlerden branş, eğitim düzeyi ve kıdeme göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Ancak cinsiyete göre, erkek sınıf öğretmenlerin program okuryazarlık algı düzeyleri, kadın sınıf öğretmenlerine göre daha yüksektir. Hizmet-içi Eğitimi (HİE) değişkenine göre, HİE alan sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algı düzeyleri, bu eğitimi almayanlara göre daha yüksektir. Araştırmada, ilkokul yöneticileri, program okuryazarlık becerisine sahip olma konusunda sınıf öğretmenlerini, program bilgisi boyutunda orta düzeyde; programı uygulama boyutunda ise yüksek düzeyde yeterli bulmuşlardır. Buna göre, sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algıları ile ilkokul yöneticilerinin onların program okuryazarlık becerisine sahip olmalarına dair algıları arasında derece farkı olduğu saptanmıştır. Program okuryazarlığı ile ilgili olarak hem ilkokul yöneticileri ve hem de sınıf öğretmenlerinin algılarına göre, katılımcı sınıf öğretmenleri, program bilgisine göre programı uygulama bakımından daha yeterlidirler. İlkokul yöneticilerinin sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık becerisine sahip olmalarına yönelik algıları demografik değişkenlerden cinsiyet, branş, eğitim düzeyi ve kıdeme göre anlamlı bir farklılık göstermezken, görev şekli ve HİE durumuna göre anlamlı şekilde farklılık göstermiştir. Bu farklılık, ilkokul müdürlerinin, sınıf öğretmenlerini program okuryazarlığı becerisine sahip olma ve programı uygulama bakımından, müdür yardımlarına göre daha yeterli bulduklarını göstermiştir. Diğer taraftan, program konusunda HİE alan yöneticiler, bu eğitimi almayanlara göre, sınıf öğretmenlerini program bilgisi konusunda daha yeterli bulmuşlardır. Araştırmada son tahlilde, program okuryazarlık becerisinin teorik (bilgi) ve uygulama (pratik) boyutlarının birbirine bağlı öncelik-sonralık sıralamasının farklı bağlam ve kültürlere göre değişebileceği değerlendirilmiş ve bu kavramın kapsamına, uygulamadan gelen yeni verilere bağlı olarak farklı boyutların da eklenebileceği öngörülmüştür. Anahtar Kelimeler: Program okuryazarlığı, Sınıf öğretmeni algıları, ilkokul yönetici algıları, İlerlemeci öğretim programı, Program okuryazarlık ölçeği