Sınır kavramı, mimari ve kentin değişen sınırları

Günümüzde birçok disiplin açısından önemli bir çalışma alanı oluşturan sınır kavramı, mimari ve tasarım disiplini için de son derece önemli ve güncel bir konudur. Sınır, ilk anlam ve çağrışımları üzerinden düşünüldüğünde bir engel, bariyer ve ayrım durumunu işaret etmektedir. Fakat sınır kavramı üzerinde derinlikli bir okuma yapılarak gerek felsefe, sosyoloji, matematik, psikoloji vb. diğer disiplinlerde, gerekse mimari ve tasarım disiplinlerindeki karşılıklarına bakıldığında, kavramın çok daha geniş, çoklu anlamlar ve eylemleri bünyesinde barındırdığı görülmektedir. Sınır birden çok durum, kavram, zıtlıklar ve ikilikler ile var olmakta, sınırlandırma ayrımı işaret ederken birleşmeyi de bereberinde getirmektedir. En katı ve keskin sınırlar dahi bir iletişim unsurunu bünyesinde barındırmaktadır. Mimarinin sınırları ve sınır kavramını yorumlayışı zaman içerisinde değişmekte ve temas ettiği diğer kavramlarla dönüşerek yeni açılımlar, mekansal organizasyonlar ve temsiller ile karşımıza çıkmaktadır. Sınırların kent üzerinden okunması ise kentin birçok farklı dinamiğin kesişim noktası olması sebebi ile çok daha karmaşık bir süreçtir. Kentte ve kentsel mekandaki sınır durumlarında sosyal, toplumsal, teknolojik, ekonomik, politik gelişim ve değişimlerin etkisi de son derece kritiktir. Kentsel mekandaki sınırlar bu gelişim ve değişimler ile sürekli bir neden sonuç ilişkisi içerisinde değişkenlik göstermektedir. Çalışmanın amacı sınır kavramı üzerine, farklı bakış açılarına yer veren okumalar yapılarak; sınırın kent ve mimarideki mekansal karşılıklarının araştırılması, kentin ve mimarinin değişen sınırları üzerinden tartışmaya açılan kavramlar ya da ortaya çıkan durumların incelenmesidir. Mimarinin ürettiği fiziksel sınırlarda değişen sınır yaklaşımları ve bu yaklaşımlar sonucu ortaya çıkan mekanlar üzerinden sınırın tanımlayıcı durumu incelenecektir. Kent üzerinden yapılan okumalarda ise sınırın kentte makroformdaki değişimi ve kent yaşantısında görünmeyen sınırların kentsel mekandaki etkileri İstanbul örneği üzerinden incelenecektir.