Sosyal medya ve yönlendirici iletişim: Manipülasyon ve dezenformasyon bağlamında Instagram'da mülteciler ve göçmenlerle ilgili paylaşımların analizi

Sosyal medya kullanıcılara duygu, düşünce, eylem ve söylemlerini diğer kullanıcılarla anlık ve aktif bir şekilde paylaşmalarına imkân sunması açısından oldukça etkili bir iletişim aracıdır. İnternet kullanıcılarına ve özellikle de mobil kullanıcılara bilgileri, düşünceleri ve yeni iletişim tekniklerini aktarmayı amaçlayan sosyal medya, kullanıcının gündemi anlamasında, yorumlamasında ve fikir beyan etmesinde pek çok içeriklerle doludur. Bu içerikler çoğu zaman başka birine ya da bir olaya bakış açımıza etki edebildiği gibi bazen de bir toplumu yeniden tanıma sürecine etki edebilmektedir. Bu durumda sosyal medya araçları da tıpkı diğer kitle iletişim araçları gibi, hem kaynağın kendisinden kaynaklı sorunlar hem de kullanıcının kendisinden kaynaklı sorunların iç içe geçmesini, sorunların çok boyutlu bir hal almasını doğurabilmektedir. Bilginin temelinde anlık veriler, bildirimler öne çıkmakta ve bunun da bilgi kirliliğine, dezenformasyona ve manipülasyona açık mesajlar verdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Instagram'da mülteciler ve göçmenlerle ilgili paylaşımları, dezenformasyon ve manipülasyon bağlamında analiz etmektir. Instagram'da "#norefugees" ve "#mülteciistemiyorum'' hashtag'leri aracılığıyla göçmenler ve mülteciler üzerinde nasıl bir yaklaşımın yattığı araştırılmıştır. Nitel veri analizinden yararlanılarak bu anahtar sözcüklerin (hashtag) olduğu Instagram gönderileri belirli filtreleme tekniklerinden geçirilmiş, 20 tanesi ulusal ve 20 tanesi de uluslararası toplam 40 (kırk) paylaşım fotoğrafik analize tabi tutulmuştur. Elde edilen verilerin analizi sonucunda Instagram gönderilerinin yüzde 70'inde göçmenlerle herhangi bir bağlantısı olmayan yanlış bilgilendirmelerin yaygınlığı gözlenmiştir. Gönderilerin yüzde 30'unda ise hem bilgi çarpıklığı olduğu hem de göçmenler/mülteciler ile ilgili algı yönetiminin belirginlik kazandığına ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde sosyal medyanın, kullanıcıların gündem oluşturmasına, bilgi alması ve aktarmasına, gönderiyi/haberi yeniden yorumlamasına, mülteciler ve göçmenler üzerine yapılan paylaşımların dolaşıma girmesine ve en temelde de karar verme süreçlerine etkilerinin olduğu ortaya koyulmuştur.