Spinal anestezide ameliyat sırasında dinletilen müziğin hastaların ameliyat sırası yaşam bulguları ile ameliyat sonrası ağrı ve anksiyetesi üzerine etkisi

Bu çalışma spinal anestezide ameliyat sırasında dinletilen müziğin hastaların ameliyat sırası yaşam bulguları ile ameliyat sonrası ağrı ve anksiyetesi üzerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Çalışmanın evrenini, Bolu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine Bağlı Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğinde yatan, planlı spinal anestezi ile diz protezi ameliyatı olan hastalar oluşturdu. Çalışmaya randomize kontrollü olacak şekilde 22 hasta olgu grubu, 25 hasta sedasyonlu kontrol ve 22 hasta sedasyonsuz kontrol grubu olmak üzere üç grup hasta ile gerçekleştirildi. Müzik grubundaki hastalara spinal anestezi uygulandıktan ameliyat bitimine kadar ki sürede tüm kulağı kapatan kulaklıklarla müzik dinletildi. Sedasyonlu hasta grubuna spinal anestezi yapıldıktan sonra doktoru tarafından sedasyon uygulandı. Sedasyonsuz hasta grubunda spinal anestezi uygulandıktan ameliyat bitimine kadar sedasyona ait uygulama yapılmadan takip edildi. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği ve ameliyat süresince hasta izlemi yapılarak toplandı. Elde edilen veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) Statistics 20.0 programında kodlanarak yapıldı. Veriler; sayı, yüzde, ortalama, One-Way Anova, Kruskal Wallis, Wilcoxon işaretli sıralar testi ve MANOVA testleriyle değerlendirildi. Olgu müzik grubu, sedasyonlu ve sedasyonsuz kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, kronik hastalık varlığı ve daha önce spinal anestezi altında ameliyat olma durumları açısından istatiksel olarak bir fark bulunmadığı (p>0.05), grupların homojen olduğu görüldü. TDP hastalarının büyük çoğunluğunun 66.8 yaş ortalamasında, % 84.1 oranında kadın cinsiyette, 32.6 VKO' da bulunan, %78.3 oranında ASA II düzeyinde, %68.1 oranında kronik hastalığı olan ve %49.3 oranında sol TDP ameliyatı olan hastalar oluşturduğu görüldü. Olgu müzik grubundaki hastaların çoğunluğu (%68.2) ameliyat sırasında tasavvuf müziği, diğerleri halk müziği (31.8) dinlemeyi tercih etti. Klasik müzik ve oksyanus- su sesi tercih edilmedi. Ameliyat sırasında 90. ve 120. dk'larda sedasyonlu kontrol grubunda nabız sayısının daha düşük olduğu, yine ameliyat sırasında 30. dk solunum sayılarının daha yüksek olduğu ve bunun istatiksel olarak anlamlı olduğu (p< 0.05) bulundu. Diğer yaşam bulguları takiplerinde istatiksel olarak bir fark (p>0.05) bulunmamasına rağmen; olgu müzik grubundaki hastaların nabız, sistolik ve diyastolik kan basınçları daha sabit düzeyde kaldığı saptandı. Ameliyat sırasında takip edilen hastalardan olgu müzik grubunda herhangi bir komplikasyon gözlemlenmezken; sedasyon grubunda bradikardi, hipotansiyon ve solunum sisteminin baskılanmasına bağlı entübasyon endikasyonu; sedasyonsuz kontrol grubunda iki hastada hipertansiyon ve bir hastada da taşikardi oluştuğu gözlemlendi. Ameliyattan 8 saat sonra gruplararası ağrı puan ortalamaları arasında istatistiksel açısından bir fark olduğu (p>0.05); anestezi ve sedasyona bağlı sedasyonlu kontrol grubunda ağrı puan ortalamaları ( :4.8) en düşük bulunurken, olgu müzik grubu ağrı puan ortalamasının ( :5.2), sedasyonsuz kontrol grubundan ( :6.0), daha düşük olduğu belirlendi. Hastaların ameliyat öncesi ve sonrası durumluluk ve süreklilik kaygı puanları açısından bir fark bulunmazken (p>0.05); müzik grubundaki hastaların durumluluk kaygı puanlarında bir değişme olmadığı, diğer grupların kaygı puanlarının yükseldiği görüldü. Sedasyonsuz kontrol grubundaki hastalardan %63.6'sının ameliyat sırasındaki sesleri duymaktan rahatsız olduğu, olgu müzik grubundaki hastaların %54,5'inin müzik dinlemenin kendilerini rahatlattığı, sedasyonlu kontrol grubundaki hastalarda %52.0'ının seslerden rahatsız olmadığı bildirildi. Sonuç olarak; müzik terapi hastaların anksiyetelerini ve ağrılarını azaltmada ve yaşam bulgularına olumlu etkisi olan, sedatif ilaçlara göre yan etkisi olmayan, hasta işbirliği gerektirmeyen, bölgesel anestezi ile gerçekleştirilen cerrahi işlemlerde kullanılabilecek farmakolojik olmayan maliyeti etkin bir yöntemdir. Anahtar Kelimeler: Müzik terapi, Yaşam bulguları, Ameliyat sonrası ağrı, Anksiyete, Hemşirelik