Spor beslenmesi bilgi anketinin Türk toplumunda geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması ve diyet kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, Spor Beslenmesi Bilgi Anketi'nin (SBBA) geçerlik ve güvenirliğinin sağlanması ile profesyonel Türk sporcuların spor beslenmesi konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi; spor beslenmesi bilgisi ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19-30 yaş arası 125 profesyonel sporcu ve 85 beslenme ve diyetetik bölümü son sınıf öğrencisi katılmıştır. Bireylerin genel özelliklerinin, beslenme alışkanlıklarının ve spor beslenmesi bilgi durumlarının sorgulandığı anket yüz yüze uygulanmıştır. Beslenme durumunun değerlendirilmesi için 24 saatlik geriye dönük tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı kayıtları alınmıştır. Sporcuların diyet kaliteleri Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (SYİ-2015) ile değerlendirilmiştir. SBBA yüksek iç tutarlılık değeri (Kuder Richardson-20=0,927) ve test tekrar testi sınıf içi korelasyon katsayısına (r=0,974) göre güvenilir bulunmuştur. Sporcuların ve beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinin SBBA toplam puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş; böylece anketin yapı geçerliği sağlanmıştır (p<0,001). Sporcuların SBBA toplam puanı %46,9±10,28 olarak belirlenmiştir. Cinsiyete göre SBBA puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Takım sporları-aerobik sporlar grubunun SBBA toplam puanı anaerobik spor grubunun puanına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Spor beslenmesi dersi alan sporcuların SBBA toplam puanı ders almayan sporcuların puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). SBBA toplam puanı ile SYİ-2015 toplam puanı (r=0,264, p=0,003), tam tahıllar puanı (r=0,248, p=0,005), süt ve süt ürünleri puanı (r=0,238, p=0,007) ve eklenmiş şeker puanı (r=0,200, p=0,025) arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı zayıf bir ilişki belirlenmiştir. SBBA, Türk sporcuların beslenme bilgisinin değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Beslenme bilgisinin beslenme uygulamalarına etkisinin netleşmesi için daha fazla araştırmaya gereksinim duyulmaktadır.