Spor yöneticiliği öğrencilerinin liderlik yönelimlerinin yordayıcısı olarak kişilik özellikleri ve cinsiyet rolleri: Bir yapısal eşitlik modelleme çalışması

Bu araştırmanın amacı spor yöneticiliği öğrencilerinin liderlik yönelimleri, kişilik özellikleri ve toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarını farklı değişkenlere göre inceleyerek, liderlik yönelimlerinin yordayıcısı olarak kişilik özellikleri ve cinsiyet rollerinin etki gücünü tespit etmektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu araştırmanın evrenini farklı üniversitelerin spor bilimleri fakülteleri ile beden eğitimi ve spor yüksekokullarında öğrenimlerine devam eden spor yöneticiliği öğrencileri oluştururken; örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 385 (150 kadın, 235 erkek) spor yöneticiliği bölümü öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla dört bölümden oluşan araştırma formu kullanılmıştır. Araştırma formunun birinci bölümünde araştırmaya gönüllü olarak katılan spor yöneticiliği öğrencilerinin demografik bilgilerini belirlemeye yönelik sorular yer alırken, ikinci bölümünde Dursun, Günay ve Yenel (2019) tarafından geliştirilen "Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği" (ÇYLYÖ), üçüncü bölümünde John, Donahue ve Kentle (1991) tarafından geliştirilen ve Karaman, Doğan ve Çoban (2010) tarafından Türkçe uyarlama çalışması yapılan "Beş Faktörlü Kişilik Özellikleri Ölçeği" (BFKÖÖ) yer almaktadır. Formun dördüncü ve son bölümünde ise Zeyneloğlu ve Terzioğlu (2011) tarafından geliştirilen "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği" (TCRTÖ) yer almaktadır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 22 ve AMOS paket programları kullanılmıştır. Veri analizinden önce verilerin dağılım normalliği incelemek için Kolmogorov-Smirnova ve Shapiro Wilks testleri uygulanmış verilerin normal dağılımdan geldiği görülmüştür. Bu nedenle verilerin analizinde parametrik testlerden bağımsız gruplar T-Testi, tek yönlü varyans analizi (tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı fark çıkan gruplar arasındaki farklılığın tespitinde grupların varyanslarının homojen olması durumunda Post-Hoc Gabriel ve Tukey testi, varyanslarının homojen olmaması durumunda ise Games-Howell kullanılmıştır), ölçek puanları arasındaki ilişkinin belirlenebilmesi için Pearson korelasyon testi ve ölçek puanları arasındaki etkinin belirlenebilmesi için yapısal eşitlik modellemesi (yol) analizleri kullanılmıştır. İstatistiksel analizler %95 güven düzeyinde ve 0,05 anlamlılık düzeyinde karşılaştırılmış ve sonuçlar açıklanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre spor yöneticiliği öğrencilerinin liderlik yönelimlerinde yaş, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, organizasyonlarda liderlik yapma durumu, liderlik özelliklerine sahip olma düşüncesi, sporla ilgilenme değişkenleri anlamlı farklılığa neden olmaktadır. Öğrencilerin kişilik özelliklerinde cinsiyet, yaş, anne ve baba eğitim düzeyleri, sporla ilgilenme değişkenleri anlamlı farklılığa neden olurken, toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarında cinsiyet, sınıf düzeyi, sporla ilgilenme, spor yaşı değişkenleri anlamlı farklılığa neden olmaktadır. Ayrıca spor yöneticiliği öğrencilerinin liderlik yönelimleri, kişilik özellikleri ve toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumları arasında anlamlı ilişki tespit edilirken liderlik yönelimlerinin kişilik özellikleri ve toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumlarınca yordandığı sonucuna ulaşılmıştır.