Türkiye'deki uygulamalı İngilizce çevirmenlik programlarının işlevselliğini artırma üzerine bir çalışma: Edinçler/yeterlilikler, sektör ve akademi bağlamında bir inceleme

Çevirmen eğitimi, ülkemizde lisans düzeyinde eğitim veren Mütercim ve Tercümanlık ve Çeviribilim bölümlerinin açılmasıyla sıkça araştırmalar yapılan bir alan olmuştur. Önlisans düzeyinde eğitim veren Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programları da çevirmen eğitimi kapsamında yer almaktadır. Öte yandan, Mesleki Yeterlik Kurumu "Çevirmen" mesleğini Seviye 6 olarak belirlemiştir ve bu seviye lisans düzeyine işaret etmektedir. Bu durum hem teorik hem de sektörel açılardan birtakım sorunları beraberinde getirmektedir. Bu programdan mezun olan öğrencilerin istihdam edilmesi, bu sorunların en önde gelenidir. Ayrıca, devlet kurumlarındaki kadrolara, örneğin Dış İşleri Bakanlığı, çevirmen olarak atanma açısından da lisans mezunu olma şartı arandığı belirlenmiştir. Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programı öğrencilerinin istihdam olanaklarını incelemek ve öğrencilerin istihdam edilebileceği pozisyonları ve sektörleri belirlemek bu çalışmanın amaçlarındandır. Böylelikle programın işlevselliğinin artırılması sağlanarak, farklı sektörlere dil bilen ara eleman yetiştirilmesi sağlanacaktır. Araştırma, nitel bir çalışma olarak desenlenmiştir ve araştırmanın amacına uygun olarak farklı veri kaynakları araştırmaya dâhil edilmiştir. Bunlardan ilki öğrencilere ait staj raporlarıdır. Staj raporlarının analiz edilmesi sonucunda, öğrencilerin çeviri işletmelerinin yanı sıra farklı birçok sektörde (turizm, endüstri alanında hizmet, ulaşım ve lojistik, sağlık, eğitim vb.) stajlarını yaptıkları ve bu süreçte yabancı dil becerilerini etkili bir şekilde kullandıkları belirlenmiştir. Bu durum öğrencilerin sadece çeviri hizmetleri alanında değil, farklı alanlarda da istihdam edilebileceğini desteklemektedir. Araştırmanın ikinci veri kaynağı elektronik ortamda sunulan iş ilanlarıdır. Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programı öğrencilerinin istihdam olanaklarının incelenmesi sürecinde, Türkiye'nin önde gelen iş bulma internet siteleri araştırma kapsamına alınmıştır. İlanların incelenmesi sürecinde teknik bilgi ve beceri gerektirmeyen ve İngilizce becerisinin gerektiği ara eleman statüsündeki pozisyonları içeren ilanlar analiz edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programı mezunlarının istihdam edilebileceği alanlar belirlenmiştir. Öğrencilerin staj raporlarından ve iş ilanlarından elde edilen veriler Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programı mezunlarının istihdam olanakları hakkında farklı seçeneklerin mümkün olabileceğini göstermiştir. Bu durumun daha ayrıntılı olarak incelenebilmesi için 2 farklı grup ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu iki grup, farklı sektörlerden yöneticiler ve insan kaynakları uzmanlarıdır. Yapılan görüşmelerin sonuçları, staj raporlarından ve iş arama motorlarından elde edilen verileri destekleyici niteliktedir. Buna göre, yabancı dil bilen ara elemana farklı sektörlerde ihtiyaç duyulmakta, özellikle farklı sektörlerden yöneticiler Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programı öğrencilerinin edinecekleri bazı ek becerilerle daha kolay ve etkili bir şekilde istihdam edilebileceklerini belirtmiştir. Uygulamalı İngilizce Programlarının mevcut durumunu tartışmak ve bölümün müfredatına ilişkin gelecekteki yönelimleri analiz etmek için öğretim üyeleri odak grup görüşmesine davet edilmiştir. Odak grup görüşmesi eş zamanlı olarak yüzyüze ve çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Görüşme sonucunda elde edilen verilerle, programın etkililiğine yönelik sorunlar ve çözüm önerileri açıklanmıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde, öğrencilerin farklı sektörlerde ara elemanlar olarak istihdam olanağının olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak varolan haliyle Uygulamalı İngilizce Çevirmenlik programları, farklı sektörlerde yabancı dil becerilerine ek olarak istenen temel becerileri kazandırmadığı söylenebilir. Bu durum, programın amaçlarından ve ders programlarından da anlaşılmaktadır. Bu sonuç, programın tekrar düzenlenmesiyle ve bir program değerlendirme çalışmasıyla aşılabilir. Modüler bir programın, içeriğe dayalı ders tasarımlarının ve çift anadal/yandal programlarının uygulanmasının sektöre girmek isteyen öğrenciler ve lisans programlarına devam etmek isteyen öğrenciler için uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla farklı eğitimsel ve mesleki amaçlara sahip öğrencilerin ihtiyaçları göz önüne alınarak, programın işlevselliği artırılmış olacaktır.