Suriyeli sığınmacı ve mültecilere sunulan sosyal hizmetlerin analizi: Almanya ve Türkiye örneği

Tarih boyunca insanlar bazen daha iyi bir yaşam bazen de can güvenliklerini sağlamak için göç etmiştir. Günümüzde de önemini koruyan göç ve iltica meselesi, sosyal hizmet çalışmalarını ilgilendiren en temel konular arasında yer almaktadır. Özellikle göçün tetiklediği sorunlar, güvenlik kaygıları, entegrasyon problemleri vb. riskler, bu konuda ciddi politikaların geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu tezin amacı, sosyal hizmet alanlarından biri olan mültecilik konusunda, Almanya ve Türkiye gibi yüksek sayıda Suriye vatandaşı barındıran iki ülkedeki uygulamaları ortaya koyarak hak temelli yaklaşım çerçevesinde imkânları ve potansiyeli görmektir. Bunun için sığınmacı ve mültecilere yönelik sosyal hizmet uygulamaları konusunda yerleşik literatüre uygun teorik çerçeve ortaya konulmuş ve pratik uygulama alanı olarak da iki ülkedeki Suriyeli sığınmacı ve mültecilerin deneyimleri aktarılmıştır. Araştırma, bu deneyimlerin oluşturduğu öznel verilerle sosyal hizmet pratiği yürüten uzmanların ve sivil toplum temsilcilerinin nesnel deneyimleri birleştirilerek iki ülkede yaşayan Suriye vatandaşlarına sunulan sosyal hizmetlerin analiz edilmesi adına, nitel bir yapıda tasarlanmıştır. Bu çerçevede Almanya'da yedi Suriyeli mülteci, Türkiye'de 10 geçici koruma statüsüne sahip Suriyeli, her iki ülkede üçer sosyal hizmet uzmanı ve ikişer sivil toplum kuruluşu yöneticisi olmak üzere toplamda 27 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler; mülteci kabul merkezleri, kabul sonrası uygulamalar, uyum süreçleri, yardımlar ve ekonomik durum, çalışma hayatı ve kamu hizmetlerinden yararlanma olmak üzere altı alt tema üzerinden analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, her iki ülkede Suriyelilere sunulan sosyal hizmet uygulamaları arasındaki belli başlı farklılıklar saptanmıştır. En önemli farklılıklar da kabul sonrası süreçlerde, özellikle de Suriyelilerin çalışma hayatına katılımlarında ortaya çıkmıştır. Ayrıca hak temelli yaklaşım benimsendiğinde bu durumun sunulan sosyal hizmetin kalitesini artırdığı ve Suriyelilerin ev sahibi toplum ile uyum sürecini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Araştırma, mülakatlardan elde edilen sonuçlar doğrultusunda sığınmacı ve mültecilere yönelik sosyal hizmet uygulamalarının kalitesinin artırılması adına önerilerle sonlandırılmıştır.