Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Mardin Sancağı'nda ziraat

Dinamik yapısı ile ziraat, yeniliklere açık bir ekonomik faaliyettir. Osmanlı Devleti'nde pek çok yeniliklere kapı açan Tanzimat dönemi, ziraat alanında da pek çok yenilik getirmiştir. Bu çalışma kapsamında Osmanlı genelinden Mardin Sancağı özeline Tanzimat'ın ziraata olan etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Tarih çalışmalarında temel kaynak olarak birincil kaynakların kullanılması esastır. Bu nedenle öncelikli olarak konu ile ilişkili resmi devlet kayıtları tetkik edilmiş ve Tanzimat Fermanı'nın ilanından Cumhuriyet'in ilan edilmesine kadar geçen dönemde Mardin Sancağı'ndaki zirai hayatın durumu elde edilen bulgular ile tahlil edilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu dönem içerisindeki zirai durumunun bir özetini sunmak mikro düzeyde Mardin Sancağı'nın durumunu anlamak açısından son derece faydalı olacağı düşünülmüştür. Böylelikle yaşananlar daha açık bir şekilde anlaşılmış ve neden-sonuç ilişkisi daha net kurulmuş olacaktır. Salnameler, istatistikler, Şer'iye Sicilleri ve Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde konu ile ilgili çeşitli kayıtlara ulaşılmıştır. Birinci elden kaynakların yanı sıra Mardin Sancağı tarihine ilişkin bilgilerin bulunduğu araştırma eserlerden de faydalanılmış ve burada bulunan bilgilerden, söz konusu bölgedeki zirai faaliyetlere ilişkin değerlendirmeler tespit edilmiştir. Tüm bu kaynaklardan faydalanarak Tanzimat'tan Cumhuriyet dönemine kadar olan süre içerisinde Mardin Sancağı'ndaki zirai faaliyetler tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler:Osmanlı Devleti, Diyarbekir Eyaleti, Mardin Sancağı, Tarım, Ziraat.