Tartrazinin ultrasonikasyon ve ultraviyole destekli yöntemle sulardan gideriminin araştırılması

Kimyasal atıklar, tatlandırıcılar ve renklendiriciler içme sularına karıştığında insan sağlığı başta olmak üzere diğer canlıların sağlığını tehdit etmektedir. Tartrazin azo boyarmadde grubuna ait olan bir sentetik renklendirici olup ambalajlı gıda besinleri, alkolsüz meşrubat içecekleri ve daha birçok alanda kullanılan bir katkı maddesidir. Çevreye ve içme sularına karışarak sağlığımızı tehdit eden bu boyar maddenin sulardan giderilmesi için etkili ve çevre dostu yöntemler gerekmektedir. Literatürde tartrazin ile ilgili yapılan birçok degradasyon yöntemlerinden en etili olanları ultraviyole ışınlaması veya farklı ekstraksiyon teknikleri veya adsorpsiyon ile giderime dayanmaktadır. Yapılan bu çalışma tartrazinin sulardan giderilmesi için ultraviyole ışınlaması ve ultrasonik ses ve H2O2 kombine sisteminin kullanılmasına dayanmaktadır. Ön deneme çalışmalarında ultraviyole ve ultrasonikasyon yöntemleri beklendiği verim alınmadığı için UV/ H2O2 / Ultrasonik destekli kombine degradasyon sistem yöntemi ile yüksek verim elde edilmiştir. 3D grafiklerinde bu üç sistemin kombinasyonu ile H2O2'nin daha etkili olduğunu göstermiştir. Bu kombine degradasyon sisteminde ultrasonik ses dalgalarının titreşimiyle HO• radikalinin oluşumu ve ultraviyole ışını ile degradasyon işlemini tetikler ve yüksek verim elde ederek renk giderimini sağlar. Cevap Yüzey Metodu (CYM) deney prosesinin oluşturulması ve en uygun hale getirilmesi için kullanılan, değişken parametrelerin uyumunu çözümleyen istatistiğe dayalı bir modelleme tekniğidir. CYM ile tartrazinin sulardan giderimi için uygulanan bu yeni yöntemin optimizasyonu sağlanmış olup tahmini değerler belirlenmiş ve tahmin edilen değerlerin deneysel değerlere yakınlığı ile karşılaştırılmıştır. Prosesin güvenilirliğini değerlendirmek için ANOVA testi yapılmıştır. Modelin F ve p değerleri sırasıyla 67,77 ve <0.0001 olarak elde edilmiştir. R2 ve düzeltilmiş R2 sırasıyla 0,9839 ve 0,9694 olarak elde edilmiştir. Cevap yüzey metodunun merkezi kompozit tasarımına göre uygulana modelde tartrazin, %71,93 Amplitüd, 90 dakika işlem süresinde ve 10 mM H2O2'de %90,96 oranında giderilmiştir.