Teistik kader algısının problemlerle başa çıkma tutumu üzerindeki etkisi: Bolu ili örneği

Günümüzde de tartışılmaya devam eden "kader" kavramı, İslam dininde Kelam disiplini içerisinde ele alınan bir problemdir. Teistik kader inanışında her şeyi Tanrı'nın önceden bilerek takdir ettiğine inanılmaktadır. Dolayısıyla insanlar, problemlerle başa çıkarken teistik kadercilik algısını da kullanmaktadır. Bu çalışmada, teistik kader algısının problemlerle başa çıkma tutumları üzerindeki etkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada teistik kader algısı ile problemlerle baş etme tutumu arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı ve bu ilişki üzerinde bazı değişkenlerin aracı etkisi bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Bolu ilinde yaşayan yetişkinler içerisinden rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 402 kişi üzerinde yürütülen nicel araştırmada ankete başvurulmuş ve bu kapsamda Teistik Kader Algısı Ölçeği ve Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme (COPE) Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın en önemli sonucu, katılımcıların başına gelenlerden daha çok insanı sorumlu tutan bir algıya sahip olduklarıdır. Başlarına gelen olaylarda irade sahibi olanın yalnızca Allah olduğuna inanma biçimindeki algılama düzeyi %23 ölçülmüştür. Katılımcıların problemlerle başa çıkma tutumları %52 ile orta düzeydedir. Farklı baş etme tutumları detaylı olarak değerlendirildiğinde dini başa çıkma başta olmak üzere (%80,92), pozitif yeniden yorumlama ve gelişme, plan yapma, aktif başa çıkma ve yararlı sosyal destek kullanımına daha çok başvurdukları görülmüştür. Araştırma sonucunda teistik kader algısı ve problemlerle baş etme tutumları arasında düşük düzeyde de olsa pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Yani teistik kader algısı arttıkça problemlerle baş etme anlamlı düzeyde artmaktadır. Problemlerle başa çıkmanın %2,7'sinin teistik kader algısından beslendiğini söylemek mümkündür. Teistik kader algısı ve problemlerle baş etme tutumları arasındaki ilişkide aracı etkiler incelendiğinde cinsiyet, yaş ve eğitim durumunun ilişki üzerinde aracı etkilerinin bulunmadığı belirlenmiştir.