Tek kişilik oyun olgusunun Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda yansıması

Türkiye'de özellikle 1980 yılından sonra gündeme gelen, "tek kişilik oyunlar" üzerinde, hem toplumbilimsel hem de tiyatro sanatının verileri açısından inceleme yapılması gerekmektedir. Çünkü günümüzde hemen tüm tiyatrolarda, bu türün çeşitli örneklerine rastladığımız gibi, tek başına, bir tiyatroya bağlı olmadan da çoğu kişilerin bu işe kalkıştığını görülmektedir. Bunun nedenlerinin başında, ekonomik ve toplumsal açıdan geçirilen olumsuz değişiklikler gelir. Bu olumsuzlukların tiyatroya yansımayacağı düşünülemez. Bu ortamda tiyatrolar, yeni arayışlara girmişler, tiyatroyu ayakta tutacak, fazla gider gerektirmeyen "yapımlara" yönelmişlerdir. Bir de bunu ortaya çıkaran usta oyuncunun seyircisiyle bire bir kurduğu alışverişinde, seyircinin beğendiği usta oyuncuyu sahnede "tek başına" izlemesi ayrı bîr keyiftir. 1980' den sonra "tek kişilik oyunlar"ın çeşitli biçimler altında çoğaldığını görüyoruz. Bu biçimleri varolan örnekler ışığında üç ana başlık altında toplayabilirim: Bunların iıki, bu açıdan bazı aksaklıkları içerse de "oyun" vt-, "tiyatro" ölçütlerine uygun olarak yazılmış olan "tek kişilik oyunlaradır. Bunların arasına, Dramatik ya da Açık Biçim tiyatro anlayışlarının etkisinde olan oyunlar, geleneksel meddahlıktan yararlanılarak yazılmış oyunlar ve "anlatıya dayanan oyunlar da girmektedir. İkincisi "yazınsal ya da tiyatro yapıtlarından oluşturulmuş kolajlardır". Üçüncüsü ise "stand-up" türü gösterilerdir. Günümüz genç seyircisinin çok fazla ilgi gösterdiği bu tür, kuşkusuz "oyun" ve "tiyatro" ölçütlerine uymamaktadır. Ancak sahnede tek kişi olduğu için ve netleştirilmesi gerektiğinden inceleme kapsamına alınmıştır. Bu saydığımız türlerin Türkiye'deki tamamına yakın örneğine değinilmiştir. Tek kişilik oyun olgusunu iyice netleştirmek adına, beş değişik örnek ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca geleneksel meddah türünün, çağdaş anlamda ele alınıp bir senteze gidilmesinin gerekliliği görülmüştür. 1970'Ierde bu alanda yapılmış birkaç çalışmanın arkasının gelmeyişi üzücüdür. Bunun aşılması gerekmektedir. Tek kişilik oyunlar, günümüz Türk tiyatrosunda çeşitli zorunluluklar sonucu çoğalsalar da, asıl işlevlerini sanatsal açıdan bir gelişimi getirdiklerinde gerçekleştireceklerdir.