Teogoni, kozmogoni, antropogoni ve eskatoloji açısından Türk mitolojisi ve İslam dini arasındaki benzerlikler

Mitoloji kavramının temel konularından olan teogoni, kozmogoni, antropogoni ve eskatoloji mefhumları, ait oldukları toplumun düşünce yapısını ve inanç sistemini yansıtması bakımından önemlidir. Tarih boyunca Tanrı'nın vasıfları, kâinatın ve insanın yaradılışı, kişinin ölümü ve kıyamet gibi konular; insan zihnini meşgul eden düşünceler arasında yerini almıştır. Bu düşünceler zamanla toplumların mitlerini oluşturmuştur. Böylece mitoloji ve din sağlam köklerle birbirine bağlanmıştır. Araştırmanın temel konusu; teogoni, kozmogoni, antropogoni ve eskatoloji çerçevesinde eski Türk dini ve İslâm dini arasındaki benzerliklerdir. Türk mitolojisindeki Tanrı anlayışı büyük oranda İslâm dinindeki Allah inancına benzemektedir. Özellikle Tanrı'nın vasıfları konusunda Kök Tenğri'nin ve Allah'ın benzer sıfatlara sahip olduğu görülmektedir. Kozmogoni hususunda Türk mitolojisinde yer alan anlatıların, Ayet-i Kerîmeler ile benzerlikler gösterdiği dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Kozmogoni alanında; başlangıçta evrenin durumu, göklerin ve yerin yaratılması, göğün katları, göğün direği, göğün biçimi gibi konularda, Türk mitolojisi ve İslâm dini arasındaki benzerlikler karşılaştırılmıştır. Kozmogoni sahasında olduğu gibi insanın yaradılışını inceleyen antropogoni alanında da Türk mitolojisine ait destanlar ile Kur'ân'da geçen ayetler ve İslâm dinine ait anlatılar arasında önemli benzerlikler söz konusudur. Antropogoni sahasında; insanın yaratılışı, kadının yaratılışı ve cennetten çıkarılış gibi konular İslâm dini ve Türk mitolojisi çerçevesinde benzerliklerin mukayese edildiği konular arasındadır. Evrenin, acunun ve insanın yok oluşunu irdeleyen eskatoloji sahasında da İslâm dini ve Türk mitolojisi arasında ciddi anlamda benzerlikler bulunduğu görülmektedir. Eskatoloji alanında; ölüm, ölümden sonraki hayat, tufan hadisesi, kıyamet anlatıları gibi konular Türk mitolojisi ve İslâm dini arasındaki benzerliklerin tespiti için mukayese edilmiştir.