Tip 2 diabetes mellitus hastalarında neurogenin 3 ve sırtuin 1 gen polimorfizmi ve gen ekpresyonu'nun patogenezdeki rolünün incelenmesi

Diabetes Mellitus (DM) tüm dünyada en sık rastlanan endokrin hastalıklardan biridir. İnsülin hormon sekresyonu ve insülin etkisinin azlığı sonucu karbonhidrat, protein ve yağ metabolizmasında bozukluklara yol açan kronik metabolizma hastalığıdır. DM; pankreasın salgıladığı iki hormondan biri olan insülinin salgılanmaması, yetersizliği veya etkisizliği sebebi ile kan şeker düzeyinin normalin üzerinde bulunması sonucu teşhis edilir. SIRT-1 geni, glukoneogenez geninin indüksiyonunda ve glikolitik genin regresyonunda gereklidir. Yapılan çalışmalara göre SIRT-1 geni iskelet kasında insülin duyarlılığının geliştirilmesinde önemli bir rol oynar. Pankreatik adacık hücre diferansiyasyonu ve rejenerasyonu için temel helix-loop-helix transkripsiyon faktörü neurogenin 3 (Ngn3) kritik role sahiptir. Elde edilecek sonuçlarla Tip 2 DM hastalığına yatkınlık, Tip 2 DM hastalarında tedavinin etkinliği ve bunlara yönelik tedbirlerin alınması amaçlanmıştır. Bu çalışmada Neurogenin 3 ve SIRT-1 Gen polimorfizmi ve ekspresyonu ile Tip 2 DM hastalığına yatkınlık, tedavide etkinliği ve kontrol arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu çalışma Elazığ ili civarındaki Tip 2 DM tanısı almış 30 yaş üzeri gönüllü ve sadece oral antidiyabetik tedavi alan 10 erkek ve 10 bayan ve ilaç tedavisi almayan gönüllü 10 erkek ve 10 bayan toplam 40 hasta ve 30 yaş üzeri gönüllü 20 erkek ve 20 bayan toplam 40 kişilik kontrol grubu alındı. Çalışma gruplarında rutin kan tetkiklerine ek olarak Neurogenin 3 (Ngn3) ve Sirtuin1 (SIRT-1) gen polimorfizmi ve gen ekspresyonu çalışıldı. Çalışmamızda Tip 2 DM (n=40) ve kontrol (n=40) grupları SIRT1 rs7895833 geni ve Ngn3 rs4536103 gen bölgesi polimorfizmleri açısından karşılaştırıldı. SIRT1 rs7895833 ve Ngn3 rs4536103 gen bölgesi polimorfizimi oranları açısından bu iki grup arasında anlamlı bir fark yoktu (p=0,383). Sirtuin1 rs7895833 ve Ngn3 rs4536103 ekspresyon düzeyleri ve Tip 2 DM durumu ile SIRT1 rs7895833 ve Ngn3 rs4536103 gen polimorfizmleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilemedi. Fakat daha önce yapılan bazı çalışmalarda bu parametreler arasında ilişki tespit edilmiştir. Çalışmamız bölgemizde bu konuda yapılan ilk çalışma olması açısından önemlidir. Sonuç olarak; SIRT1 rs7895833 ve Ngn3 rs4536103 SNP bölgeleri expresyonu ve polimorfizmi açısından Tip 2 DM ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Fakat her iki gen expresyonu ile BMI arasında negatif korelasyon tespit edilmiştir. Yapılan fonksiyonel çalışmaların yanında SIRT1'in genetik ve farmakolojik olarak inhibisyonunun insülin direncini indüklemesi ve Ngn-3'ün pankreas öncülünden beta hücreye dönüşümde önemli bir kritik rol üstlenmesi gelecekteki yeni nesil farmasotiklerin Ngn-3 ve SIRT 1 ekspresyonunu negatif veya pozitif olarak etkileyen yolakların hedef olarak kullanacaklarını göstermektedir. Sirtuin1 ve Ngn3 geni polimorfizmi genotip oranlarını ortaya koyması bakımından ilerde yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 DM, SIRT1 polimofizm, Ngn3 polimorfizm, SIRT1 ekspresyonu, Ngn3 ekspresyonu