Tip II diyabetlilerde sağlık okuryazarlığı ve glikoz profili arasındaki ilişki

Bu kesitsel çalışma Muğla'da bir Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran en az bir yıllık Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM) tanılı hastalar arasından randomize seçilen 90 hastanın sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile glisemik kontrol durumları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütüldü. Hastaların sosyodemografik özellikleri ve antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından yüz yüze, biyokimyasal bulguları hasta veri sisteminden elde edildi. Ayrıca Sağlık Okuryazarlığı ölçeği kullanılarak hastaların aldıkları puanlara göre zayıf, orta, iyi ve çok iyi olarak gruplandırıldı. Hastalardan elde edilen sosyodemografik özellikler, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular bu gruplamaya göre değerlendirildi. Yaşları 60 (54-62) yıl olan hastaların %52,2'si kadın, %47,8'si erkek, %7,8'i birinci derecede obez, %36,7'si lise mezunu ve %5,56'nın sağlık okuryazarlık düzeyi zayıf, %53,33'nin ise çok iyi idi. Sağlık okuryazarlığı orta olanların serum açlık kan şekeri (AKŞ), düzeyleri iyi ve çok iyi olanlardan, Hemoglobin A1c (HbA1c) düzeyleri, zayıf, iyi ve çok iyi olanlardan yüksekti. T2DM'li hastaların AKŞ düzeyleri ile fonksiyonel sağlık okuryazarlığı (r -0,220, p=0,037) ve iletişimsel sağlık okuryazarlığı puanları (r_0,222, p=0,036) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardı. Hastaların serum HbA1c (%) düzeyleri arttıkça, fonksiyonel sağlık okuryazarlığı puanlarında anlamlı azalma olduğu saptandı (r=-0,308, p=0,003). Ayrıca, hastaların serum düşük dansiteli lipoprotein (LDL mg/dL) düzeyi ile iletişimsel sağlık okuryazarlığı puanları (r=0,030, p=0,779) arasında negatif bir ilişki vardı. Karıştırıcı faktör olarak yaş, cinsiyet ve eğitim durumu ile ilgili düzenlemede yapılmadan Model 0'da fonksiyonel okuryazarlık puanının AKŞ'de 0,220, HbA1c'de 0,302 birim; olası karıştırıcı faktörlerin düzeltildiği Model 1'de ise AKŞ'de 0,247, HbA1c 0,346 birimlik azalmaya neden olduğu görülmüştür (p<0,05). Çalışma sonucunda T2DM'li hastalarda sağlık okuryazarlığının glisemik kontrolde etkili olduğu vurgulandı ve diyabetli hasta eğitiminin gerekliliği ortaya kondu. Anahtar kelimeler: Beslenme Alışkanlıkları, Glisemik Kontrol, Sağlık Okuryazarlığı, Tip 2 Diyabet