Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp fakültesi çalışanlarının erişkin aşılarını yaptırma durumları ve bilgi düzeyleri

İnsanlara aşılama yoluyla bağışıklama kazandırılması enfeksiyonlara karşı mücadelede en etkili halk sağlığı stratejisidir. Aşı ile bağışıklama yaşam boyu devam eden bir süreç olduğu için erişkin dönemde de bağışıklığın devamı önemlidir (1). Günümüzde ülkeler arası seyahatlerin artması, bağışıklığı baskılanan hasta sayısınındaki artış, risk altındaki sağlık çalışanlarının bağışıklanma ihtiyacı ve yaşlı nüfustaki artış gibi nedenlerle erişkin bağışıklanmasının önemi gittikçe artmaktadır (5). Sağlık çalışanlarının aşı ile korunmaları hem kendilerinin hem de hizmet verdikleri kişilerin enfeksiyon hastalıklarından korunmalarını sağlamaktadır (11). Çalışmamız Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çalışanlarının erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeyleri ile erişkin dönem aşılarını yaptırma durumlarının tespit etmek, çalışanların erişkin bağışıklaması konusundaki farkındalıklarını sağlamak ve bu konudaki literatüre katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamız kesitsel tipte, analitik ve tanımlayıcı olan bir çalışmadır. İlgili literatür taranarak hazırlanmış olan anket formları Temmuz 2021-Ağustos 2021 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakultesi' nde aktif olarak çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası kişiler tarafından doldurulmuştur. Anket formumuz sosyodemografik bilgileri içeren 11 soru ile erişkin aşılama durumu ve etkileyen faktörler ile ilgili 14 sorudan oluşmaktadır. Çalışmamıza katılan 150 kişinin %45,30'u (n:68 kişi) erkek, %54,70'i (n:82 kişi) kadındır. Çalışmamıza katılan kişilerin yaş ortalaması 31,75±6,88, min-mak: 22,0-51,0' dir. Katılımcıların %96,70 (n:145)' i erişkin dönemde aşı yaptırılmasının gerekli olduğunu belirtmiştir. Erişkin dönem aşılarından en çok yaptırılması önerilen aşı %85,51 (n:124 kişi) oranıyla influenza aşısıdır. En az önerilen erişkin aşısı ise %13,79 (n:20 kişi) oranıyla suçiçeği aşısı olmuştur. Sağlık çalışanlarında pnömokok, HPV, kuduz ve KKK aşılarının yaptırma oranları istatistiksel olarak anlamlıyken(p<0,05) diğer aşıların önerilme oranlarında istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Katılımcıların %86,70 (n:130 kişi)'i en az bir erişkin aşısını yaptırmış olup en fazla yaptırılan aşı %63,80 (n:83 kişi) oranıyla hepatit B'dir. Herpes zoster aşısını ise hiçbir katılımcı yaptırmamıştır. Aşı yaptıranların %87,69' u (n:114 kişi) sağlık çalışanı olduğu için aşı yaptırdığını belirtmiştir. Katılımcıların en sık aşı yaptırmama nedeni ise %35,0 (n:7 kişi) oranıyla gerekli olduğunu düşünmemek olarak belirlenmiştir. Çalışmada sigara kullanımı ile erişkin aşılarını yaptırma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir (p<0,001). Araştırma grubunun erişkin aşılamayı gerekli görme durumu ile yaptırma durumu karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Çalışmaya katılan 84 kadının 68 (%80,95)'i, 66 erkeğin ise 49 (%19,05)'u gebelikte aşı yapılması gerektiğini belirtmiştir. Çalışmamızda erişkin aşılanma oranı Türkiye'deki benzer çalışmalardan yüksek oranda bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının erişkin aşıları konusundaki bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının artırılmasının ve bu konudaki eğitimlerin önemli olduğunu düşündürmektedir. Anket verileri İ.B.M. SPSS 22 (Statistical Package for social sciences version 22.0) istatistik programına aktarılmış ve bu veriler sayı, ortalama ve yüzde olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık Ki-kare ve Ki-Kare Fisher testiyle analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Anahtar kelimeler: Aşı, bağışıklama, sağlık, anket formu, eğitim