Tokat-Kazova koşullarında farklı gelişim dönemlerinin adaçayı (Salvia officinalis L.) bitkisinde verim ve kalite özeliklerine etkisi

Salvia officinalis L.; Ballıbabagiller familyasından üretimi yapılan aromatik bir bitkidir. Bu çalışmada Tokat-Kazova koşullarında adaçayı (Salvia officinalis L.) bitkisinin farklı gelişim dönemlerinin verim ve kalite özelliklerini araştırmak amacı ile yürütülmüştür. Çalışma 2011 yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Müdürlüğü deneme alanlarında bulunan 3 yaşında gençleştirme işlemi yapılan adaçayı (Salvia officinalis L.) plantasyonlarında yürütülmüştür. Çalışmada adaçayı bitkisinin sonbahar ve yaz dönemlerindeki dört farklı biçim zamanı araştırılmıştır. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada bitki boyu, verimler (yeşil herba, kuru herba, kuru yaprak, uçucu yağ) kuru madde oranı, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Uçucu yağlar Clevenger aparatı ile çıkarılmış ve bu yağların kompozisyonu GC/MS ve GC-FID ile belirlenmiştir. Bu çalışmada, her iki dönemde (sonbahar ve yaz) 1 hafta aralıklarla dört biçim yapılmış uçucu yağ verimi hariç diğer özelliklerde sonbahar dönemi değerleri daha yüksek çıkmıştır. Denemede bitki boyu 20.5-32.0 cm, yeşil herba verimi 733.4-1562.2 kg/da, kuru herba verimi 184.1-533.7 kg/da, kuru yaprak verimi 110.7-202.6 kg/da, kuru madde oranı %20.7-31, uçucu yağ oranı %0.14-0.19, uçucu yağ verimi 1.6-3.5 lt/da aralığında değişmiştir. Araştırmada kullanılan adaçayı bitkisinin ana bileşenlerinden α-tuyon, 1.8 sineol ve kafur oranları sırası ile %27.4-33.2, %9.29-14.74, %16.6-21.14 aralıkların da olmuştur. En yüksek α-tuyon oranı %33.2 ile yaz dönemi 4'üncü biçim zamanında elde edilmiştir. Çalışma sonucunda, bölgede adaçayı tarımının başarı ile yapılabileceği, Salvia officinalis L'nin uçucu yağ oranı (α-tuyon ve 1.8 sineol) bileşenlerinin yüksek olmasından dolayı ilaç sanayisi için üretiminin yapılabileceği belirlenmiştir.