Toplumsal cinsiyet ve mekan: Kent mekanına erişimde cinsiyete dayalı farklar ve eşitsizlikler

Bu tezin amacı kadınların kentsel mekânlara ve kurumlara erişimde deneyimledikleri cinsiyete dayalı ve cinsiyetle iç içe geçmiş demografik, kültürel ve sosyo-ekonomik farklılıkları da kapsayan eşitsizlikleri ve engelleri araştırmaktır. Tezin temellendiği ana varsayım kadınların mekânı deneyimleme biçimlerinin, mekânsal hareketlilik örüntülerinin ve kentsel kurum ve hizmetlere erişimlerinin sosyo-ekonomik farklardan ve eşitsizliklerden azade olmadığı, bu fark ve eşitsizliklerin de bizatihi (yaşanılan, çalışılan, mahalle, semt, kent gibi mikro ve makro) mekânlarda cisimleştiği ve mekânlar üzerinden şekillendiğidir. Kadınların "kent hakkına" erişimini irdeleyecek bir araştırmanın "tek bir kadın kimliği" üzerinden kurgulanmasının yaratacağı kuramsal, metodolojik ve politik sorunları bertaraf etmek amacı ile Aydın kent merkezinde demografik, sosyo-ekonomik ve kültürel değişkenler açısından farklılaşan mahalleler tespit edilmiş ve seçilen dört mahallede, her bir mahallede 30 kadın ile olmak üzere, 120 kadın ile yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları, kadınların kentsel hizmetlere erişiminin, kentsel kurumlarla ilişkilerinin, mekânsal hareketlilik kabiliyetlerinin ve örüntülerinin yaşadıkları mahallenin sahip olduğu sosyo-ekonomik ve kültürel özelliklerine göre değiştiğini ancak, genelde bakıldığında, bütün bu ilişkilerin çoğunluk için ataerkil normlar ve işbölümü çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. İlaveten, kadınların çoğunluğu kent sokaklarında kendilerini güvende hissetmemekte, kamusal alandaki varlıklarını ataerkil normlara göre şekillendirmek ve sınırlandırmak zorunda kalmakta, hatta bu normları içselleştirmektedir. Öte yandan, kadınların büyük çoğunluğu kadınların yerel yönetimlerde daha çok söz sahibi olması gerektiğini ve kadınların söz sahibi olduğu bir kentin kadınlar için daha "yaşanabilir bir kent" olacağı düşüncesini paylaşmaktadır. ANAHTAR KELİMELER: Kent, Kadın, Toplumsal Cinsiyet, Mekan, Aydın