Trokanterik kırıkların tedavisinde uygulanan kilitsiz ve kilitli blade özellikli proksimal femoral nail antirotation (PFNA) implantların redüksiyon ve başarı kriterleri açısından karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamızın amacı trokanterik kırıkların tedavisinde yaygın olarak tercih edilen PFNA uygulamasının kilitli ve kilitsiz blade özellikli formlarının, 65 yaş üzeri çoğu osteoporotik olan yaş, cinsiyet, ek hastalıklar, kırık tipi benzer olgularda redüksiyon kalitesi ve tedavi sonuçlarını karşılaştırmaktır. Materyal - Metod: Kliniğimizde Ocak 2013 ile Ocak 2010 tarihleri arasında trokanterik kırık nedeni ile tedavi edilen olgular retrospektif olarak incelendi. 65 yaş üzeri olup PFNA ile cerrahi tedavi uygulanan en az 1 yıl takip edilen yaş, cinsiyet, ek hastalıklar ve kırık tipi açısından benzer olgular rastgele seçilerek kilitsiz ve kilitli blade özellikli PFNA uygulananlar olarak iki grup oluşturuldu. Konservatif olarak tedavi edilen, cerrahi tedavisinde plak vida, artroplasti uygulanan ve kayıtlarına ulaşılamayan olgular çalışmaya dahil edilmedi. Kilitli veya kilitsiz blade özellikli PFNA uygulanan olgular ek hastalıklar, kırık oluşum mekanizması, kırık tipi, kırık sınıflandırması, kırık oluşma zamanı ile operasyon zamanı arasında geçen süre, operasyon süresi, kanama miktarı, ameliyat sırasında yaşanan komplikasyonlar, redüksiyon yöntemi, redüksiyon kalitesi, ameliyat sonrası yoğun bakım ihtiyacı, yoğun bakımda kalış süresi, hastanede yatış süresi, ameliyat sonrası radyojik ölçümler, tam yük ile mobilizasyon zamanı, takip süresi, ameliyat sonrası komplikasyonlar, harris ölçeklendirmesi, vizüel anolog skoru ve ölüm zamanı açısından karşılaştırıldı. Sonuçlar IBM SPSS 28 programı ile değerlendirildi. Bulgular: Kliniğimize başvuran 65 yaş üzeri, trokanterik kırığı sonucu kilitli ve kilitsiz blade özellikli PFNA uygulanan 387 olgudan 63'nün verilerine ulaşılamaması veya eksik olması, 1 yıldan daha kısa takip süresi olması, plak vida ile internal tespit ve artroplasti uygulanması nedeni ile çalışmadan çıkarıldı. Cinsiyet, yaş, ek komorbid durumlar, kırık tipi, kırık oluşum mekanizması gibi parametreler benzer olacak şekilde rastgele kilitsiz (n=164) ve kilitli (n=160) blade uygulanan 314 olgu 324 trokanterik kırık çalışmaya dahil edildi. 10 olgu bilateral trokanterik kırık tespit edildi. Ek komorbid durum açısından gruplar arasında fark yoktu (p=0,811). Kilitsiz grupta kırıkların 132'si stabil 32 unstabil ve kilitli grupta 132'si stabil 28 unstabil olup aralarında anlamlı fark yoktu (p=0,545). Operasyon süresi kilitli grupta (ortalama 65,55 dk), kilitsiz gruba (ortalama 45,79 dk) göre anlamlı olarak fazlaydı (p=0,001). Kilitli gruptaki (ortalama 111,19 ml) olgularda kanama miktarı kilitsiz gruba (ortalama 79,97 ml) göre fazla olup fark anlamlıydı (p=0,001). Redüksin kalitesi açısından gruplar iyi, kabul edilebilir ve kötü olarak sınıflandırıldığında kilitsiz ((n)128 iyi, 28 kabul edilebilir, 8 kötü) ve kilitli ((n) 115 iyi, 32 kabul edilebilir, 13 kötü) grup arasında anlamlı fark yoktu (p=0,325). Kırığın radyolojik görüntümeleri sonrasında yapılan ölçümlerde kilitli grupta (medyan değeri 52,5) Parker oranı AP, kilitsiz gruba (medyan değeri 51,3) göre fazla olup fark anlamlıydı (0,037). Diğer ölçüm verileri olan tip apeks mesafesi (medyan değeri kilitsiz=22,05 mm, kilitli=21,6 mm), kalkar referanslı tip apeks mesafesi (medyan değeri kilitsiz=27,68 mm, kilitli=27,2 mm) ve servikal açı farkı (medyan değeri kilitsiz=2,35, kilitli=0,72) değerlerinde kilitsiz grup kilitli gruba göre anlamlı derecede fazlaydı (p=0,049, p=0,042, p=0,006). Vizüel analog skoru 6. hafta verilerinde kilitli grupta (medyan değeri 3,25) kilitsiz gruba (medyan değeri 2,45) anlamlı olarak fazla bulunurken (p=0,031) VAS 1. yıl (medyan değeri kilitsiz=1,58, kilitli=2,28), Harris kalça skoru 6. hafta (medyan değeri kilitsiz=65,29, kilitli=64,52) ve 1. yıl (medyan değeri kilitsiz=68,25, kilitli=68,79) karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı fark yoktu (p=0,523, p=0,335, p=0,256). Ameliyat sonrası komplikasyonlar kilitli grupta anlamlı olarak daha fazlaydı (p=0,002). Kilitli grupta kaynamama (n=10), kilitsiz gruba (n=3) göre daha fazla olsa da fark yoktu (p=0,087). Takip süresi kilitsiz grupta (ortalama 43,9 ay) kilitliye (ortalama 20,56 ay) göre anlamlı olarak daha fazlaydı (p=0,001). Sonuç: 65 yaş üzeri trokanterik kırık sonrası uygulanan PFNA impantının kilitli ve kilitsiz formlarının değerlendirildiği çalışmamızda oluşturulan gruplar yaş, cinsiyet, ek hastalıklar, travmanın mekanizması ve kırık tipi yönünden çalışma sonucuna etki edecek anlamlı fark yoktu. Kırık tipi ve sınıflandırılması yönünden gruplar arasında fark yoktu. Operasyon süresi ve kanama miktarı sonuçları kilitsiz grupta daha düşüktü. Redüksiyon kalitesi gruplarda benzerdi. Radyolojik ölçümlerde Parker oranı AP değeri kilitli grupta; tip apeks mesafesi, kalkar referanslı tip apeks mesafesi ve servikal açı farkı kilitsiz grupta daha yüksekti. Kilinik memnuniyet skorları olan Harris kalça skoru ve Vizüel Analog skorunun uzun dönem sonuçları arasında fark yoktu. Kaynamama kilitli grupta fazla görülmesine karşın fark anlamlı değildi. Ameliyat sonrası komplikasyonlar kilitsiz grupta daha düşüktü. Takip süresi kilitsiz grupta daha yüksekti. Kilitsiz blade özellikli PFNA ile kilitli blade özellikli PFNA nın redüksiyon kalitesini, cerrahi ve klinik başarı yönünden karşılaştıran çalışmamızda kilitsiz blade özellikli grup daha başarılı olarak görülse de olguları tek bir birey olarak komorbid durumları, kırığın durumu, klinik durum, cerrahın tecrübesi, çevre ve ameliyathane şartları gibi çeşitli değişkenler açısından değerlendirip uygun tedavi yöntemini seçmek gerekir. Anahtar Kelimeler: Trokanterik kırık, PFNA, Kilitli blade, Kilitsiz blade