Türk ceza muhakemesi hukukunda seri muhakeme usulü

Ceza muhakemesi hukuku, maddî gerçeğe ulaşma amacını sağlarken kişi hak ve hürriyetlerini doğrudan doğruya etkileyebilmektedir. Dolayısıyla ceza muhakemesine ilişkin düzenlemeler, maddî gerçeğe ulaşma amacıyla kişi hak ve hürriyetlerinin korunmasını dengeli bir şekilde gözetecek şekilde yapılmalıdır. Öte yandan genel soruşturma ve kovuşturma usulü, ceza muhakemesine katılan kişilerin, özellikle şüphelinin ve sanığın haklarının korunabilmesi amacıyla ayrıntılı düzenlemeler içermektedir. Bu durumda muhakemenin kesin bir hükümle sonuçlanmasına kadar geçen süre de uzamakta, Cumhuriyet başsavcılıklarının ve mahkemelerin iş yükü altından kalkabilmesi neredeyse imkânsız hale gelmektedir. Birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de bazı suçlara ilişkin cezaî uyuşmazlıkların kamu davasının açılmasının ertelenmesi, mağdur ile fail uzlaşması, önödeme ve benzeri kurumlar ile ceza adaleti sistemi dışına çıkarılması suretiyle yargının çığ gibi büyüyen iş yükünün azaltılması amaçlanmıştır. Ancak benimsenen bu yöntemler de iş yükünün azaltılması için yeterli olmamıştır. 7188 sayılı ve 17/10/2019 tarihli Kanun ile Türk Ceza Muhakemesi Hukukuna, seri muhakeme usulü adı verilen yeni bir sistem getirilmiştir. Bu usul ile kanunda sınırlı şekilde sayılmış olan bazı tip suçlara ilişkin soruşturma evresi, Cumhuriyet savcısının yapacağı teklifi şüphelinin de müdafii huzurunda kabul etmesi koşuluyla görevli ve yetkili mahkemeden verilebilecek bir hükümle sona ermektedir. Ceza muhakemesi hukukumuzun temel kavramları ve ilkeleriyle birçok noktada çelişen bu usulün titiz bir şekilde irdelenmesi gerekmektedir. Zira şüpheli, seri muhakeme usulünü kabul etmekle, genel soruşturma ve kovuşturma usulünde kendisine tanınmış olan birçok haktan vazgeçmekte; fakat bunun karşılığında muhakeme sürecinin sonucunda alabileceği ceza yarı oranında indirilmektedir. Çalışmamızda; seri muhakeme usulünün hukukumuzdaki yeri ve amacı, hukukî niteliği, seri muhakeme usulünün uygulanma koşulları ve uygulanamayacağı haller ile seri muhakeme usulünün uygulanması ve sonuçları, karşılaştırmalı hukuktaki benzer düzenlemeler de dikkate alınarak incelenmiştir.