Türk hukuku ve mukayeseli hukukta şirketler topluluğunun vergilendirilmesi

Şirketler topluluğu büyük çaplı ve uluslararası girişimlerin yönetilmesinde sağladığı etkinlik ve avantajlar nedeniyle küresel ekonomi düzeninde şirketlerin çokça rağbet ettiği bir işletme yoğunlaşmasıdır. Hukuken bağımsız olmasına rağmen iktisaden bütünlük derecesinde bağımlı şirketlerin oluşturduğu şirketler topluluğu, tüzel kişilik esasında gelişip biçimlenmiş hukuk sistemlerini zorlamaktadır. Her ülke, kendi hukuk sisteminin elverdiği koşullar içerisinde şirketler topluluğu ticari örgütlenme biçiminin ortaya çıkardığı sorunlara çözüm üretmeye çalışmaktadır. Gerek şirketler hukuku bağlamında gerekse kamu hukukunu ilgilendiren alanlarda ortaya çıkan sorunlara bulunan en etkili çözüm, tüzel kişilik yaklaşımı etrafında süregelmiş hukuk kurallarından ayrılarak şirketler topluluğunun ekonomik karakterine uygun yeni bir yaklaşım benimsemek olmuştur. Şirketler topluluğunun karmaşık ve çok katmanlı yapısı, bu ekonomik girişimlerin vergi ödeme gücünün en doğru mahiyette tespitini zorlaştırmaktadır. Şirketler topluluğu çatısı altında yürütülen geniş ve çoğunlukla uluslararası ticari faaliyetlerden elde edilen kazançların vergilendirilmesi klasik vergi hukuku kurallarının cevap vermekte yetersiz kaldığı bir sorundur. Şirketler topluluğunun vergilendirilmesine yönelik vergi kurallarının içeriğinin belirlenmesi kanun yapıcıların uluslararası işbirliği ve uyumu da gözeterek çözmesi gereken güncel bir mesele teşkil etmektedir. Uluslararasılaşan ve dijitalleşen ekonomide matrah aşındırma ve kâr kaydırma uygulamaları hayli yoğunlaşmıştır. Gelinen noktada, şirketler topluluğunun vergisel sorunlarının göz ardı edilmesi pek mümkün gözükmemektedir. Bu çalışmada, şirketler topluluğunun vergilendirilmesine yönelik olarak pek çok ülkede uygulanan toplu vergilendirme kuralları incelenmiş; Türkiye için uygulanabilir bir toplu vergilendirme usulünün benimsenmesinin hem vergi idaresi hem de şirketler açısından yerinde olacağı sonucuna ulaşılmıştır.