Türkiye, Almanya ve İngiltere ortaöğretim İngilizce öğretim programlarının karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı Türkiye, Almanya ve İngiltere eğitim sistemlerini ve adı geçen ülkelerin ortaöğretim İngilizce öğretim programlarını hedefler, içerik, öğrenme-öğretme süreçleri ve ölçme-değerlendirme boyutları bakımından karşılaştırmaktır. Bu çalışma karşılaştırmalı eğitim araştırmasıdır ve kullanılan veriler doküman incelemesi yolu ile elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan verilerin birçoğu bahsi geçen ülkelerin resmi eğitim web sayfalarından ve uluslararası resmi kaynaklardan alınmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre Almanya eğitim sisteminde denetleme ve yönetim eyaletler bazında ve yerel olarak ele alınmakta, İngiltere'de ise ulusal anlamda standardize edilmiş bir yaklaşım olmasına rağmen yerel otoritelere yetki sağlanmaktadır. Türkiye'deki durum incelendiğinde eğitim sisteminin doğrudan ve merkezi bir anlayış ile yürütülmekte olduğu görülmüştür. Bu sebepten ötürü Almanya ve İngiltere'de eğitimde yönetim ve denetleme tam olarak merkezi bir yapıya sahip değildir. Eğitime ayrılan bütçe ve eğitim sisteminin yapısı üç ülkede de farklılık göstermektedir. Türkiye'de eğitim ödeneğinin diğer iki ülkeye kıyasla OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) ortalamasının altında olduğu görülmüştür. Yıllık eğitim süresi üç ülkede de 180-190 iş günü arasında olmasına rağmen, İngiltere ve Almanya'da haftalık ders saatleri Türkiye'ye oranla daha azdır. Ayrıca bu iki ülkede, İngilizce dersine ayrılan haftalık ders saatlerinin Türkiye'den daha fazla olduğu ve Almanya'da ilköğretimden ortaöğretime geçişte yarım dönem ile bir buçuk dönem arasında değişen hazırlık eğitimi verildiği görülmüştür. Türkiye ortaöğretim İngilizce programının bu açıdan esnek olan Almanya ve İngiltere'ye oranla daha ayrıntılı ve kapsamlı olarak verildiği saptanmıştır. İngiltere'nin programı bir çerçeve program olmakla birlikte genel olarak ulaşılması gereken hedefler olarak belirtilmiş ve program geliştirme uygulamalarında ülkede bulunan her okula bu çerçevede belirlenen standartlar içinde kalmak şartıyla özgürlük tanınmıştır. Ortaöğretim İngilizce öğretim programı hedeflerinde, Türkiye'de dil becerilerine ağırlık verilirken Almanya'da dil farkındalığı, dil arabuluculuğu, kültürlerarası iletişim, metin ve medya okuryazarlığı gibi yetkinlik alanlarına da yer verilmektedir. Almanya ve İngiltere İngilizce öğretim programları öğretmene öğretim uygulamalarında öğrenci ilgi ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurmaları bakımından daha fazla özgürlük sağlamaktadır. Her üç ülkenin programlarında içerik düzenlenmesi farklılık göstermektedir. Türkiye'de farklı ortaöğretim kurumları (anadolu liseleri, mesleki ve teknik liseler, çok programlı liseler) için farklı haftalık ders saatleri söz konusu olmasına rağmen aynı İngilizce öğretim programını uygulama zorunluluğu vardır. Almanya ve İngiltere'de öğretmenlere öğrencilerinin ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda konu seçimi yapma fırsatı verilmiştir. Türkiye'de ise içerik ayrıntılı olarak verilmiştir, öğretmenler programı takip etmek zorundadır. Yıllık eğitim süresinde içerik ve konu yoğunluğu ortaöğretim kurumlarının hepsinde ve her sınıf düzeyinde aynı tutulmuştur. Türkiye'de yıllık eğitim süresinde öğretmenlerin takip etmesi gereken konu başlıkları Almanya öğretim programında belirtilen konu başlıklarına oranla sayıca fazladır. Öğrenme ve öğretme süreçleri ile ilgili olarak İngiltere'de İngilizce öğretim programlarında açıkça belirtilen yöntem ve teknik bulunmamakta ve öğretim için uygun yöntem ve teknik seçiminde karar verme görevi öğretmenlere bırakılmaktadır. Türkiye'de uygulanan İngilizce öğretim programında ise kullanılacak yöntem ve teknikler sıralanmakta, ancak bunların nerede ve nasıl kullanılacaklarına dair açıklamalar bulunmamaktadır. Almanya'da ise öğrencilerin dil öğrenme strateji ve yöntemleri ile öğretmenlerin kullanacağı öğretim yöntem ve tekniklerinin nerede kullanılacağı açıkça belirtilmiştir. Ölçme değerlendirme boyutları incelendiğinde bahsi geçen tüm ülkelerde program düzeyinde hem ürün hem de süreç değerlendirilmesine önem verildiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Karşılaştırmalı eğitim, ortaöğretim programı, İngilizce dersi öğretim programı.