A study of the combination of popular culture and Islam in Turkey: The case of ilahi sanatçıları

Batılı toplumların İslam'ı genellikle Orta Doğu'ya özgü oryantalist bir bakış açısıyla ele alıyor olması ve 11 Eylül'ü takip eden süreçlerde radikal İslami grupların varlığına dair yapılan aşırı vurgular dolayısıyla, Müslümanların günlük yaşamlarında ortaya konan dinamiklere dair gözlemler susturulagelmiştir. Aslen, dünyanın her yöresinden Müslüman tekil ve bireysel olarak inanç pratiklerine şekil vermekte, bunu yaparken dinin resmi sembol ve dogmalarını bir yandan günlük hayatlarına kabul etmekte ancak bir yandan da bu yapılarda aktif olarak reformlara yol açmaktadır. Medya ve İnternet gibi yapılarda yaşanan arz ve gelişmeler, ivmelenen küreselleşme, ve İslami piyasaların oluşumu gibi 1980'lerden bu yana yaşanan bazı gelişmeler; İslam Dünyası'nda yeni bir kültürel haritanın çizilmesine yol açmıştır. Türkiye açısından bakılacak olursa da, yine 1980'lerden beri, pro-İslami politik güçlerin ortaya çıkışı ve liberal ekonomi politikaların benimsenmesinin Türkiye'de İslamcılığın yeniden hayata geçmesine yol açtığı söylenebilir. Bunun göstergesi olarak, İslamcı elit zümre ve Anadolu kapitalist sınıfının Türkiye'de yeni bir Müslüman kimliğinin oluşmasında rol oynaması göze çarpmaktadır. Yaşanan çevresel değişiklikler Müslümanlara yeni bir kültürün bizzat mimarı olmaları için gereken atmosferi oluşturmuştur. İlahi sanatçıları şeklinde isimlendirilebilecek fenomen de bu durumun sonuçlarındandır. Bu çalışma, Türkiye'de popüler kültür ve İslam kültürünün bir kombinasyonunu teşkil eden Ankara ilindeki İlahi sanatçılarını bir vaka olarak incelemektedir. Bu sanatçıların ortaya çıkışı 2000'li yılların başlarından çok önceye rastlasa da, ancak bu tarihlerden sonra halk arasında büyük popülerlik kazandıkları söylenebilir. Ocak 2018 itibarıyla ilde yaklaşık 380 adet İlahi sanatçısı bireysel veya grup halinde performans ortaya koymaktadır. İlahi sanatçıları inanç ve dini bakış açısını kuvvetli biçimde vurgulamakta, bir yandan da dinleyici kitlesinin dikkatini cezbetmek için İlahi müziğinde popüler kültür öğelerini aktif olarak dahil etmektedir. İlahi sanatçıları bizlere Türkiye'nin dini toplum yapısını okuma imkanı tanımaktadır. Günümüz Türkiye'sinde politika ve din arasındaki sınır giderek incelmektedir, zira devlet ve İslam birbiriyle iç içedir ve müşterek bir kadere sahiptir. Diğer yandan ise, son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmelerin yanı sıra kapitalizmin yaygınlaşması sonucu servet birikimine yol açan ekonomik aktiviteler de Türk Müslümanlarının giderek daha olumlu olarak yaklaştığı mevzulara dönüşmüştür. Dahası, İlahi sanatçılarının müzikal faaliyetleri ve mesleklerine dönük tavırları İslam ve 'İslami' kavramları açısından yerel bağlamda çeşitlilik göstermekte; bu müslümanların günlük hayatları ve inançları arasında denge sağlama çabasında sosyo-kültürel değişimler sayesinde dine uygun yaşantılar ortaya koyma kapasitesi bakımından farklılıklar gözlemlenmektedir