Türkiye'de döviz kurları ile makroekonomik değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisinin değerlendirilmesi

Döviz kuru, yabancı para birimlerinin yurtiçi para cinsinden değeri ya da yurtiçi paraların yabancı para cinsinden değeridir. Küreselleşmenin etkisiyle döviz kurunun uluslararası alanda etkin kullanılmaya başlaması döviz kurunun önemini arttırdı ve döviz kuru ülkelerin makroekonomik değişkenleri üzerinde etkili olmaya başladı. Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren ticari serbestleşmenin başlaması döviz kurlarının ekonomide önemli rol üstlenmesini sağladı. Çalışmanın amacı Türkiye'de 1980-2017 yılları arasında döviz kurundaki değişimlerin makroekonomik değişkenlere etkisini teorik çerçevede inceleyip ardından yıllık veriler kullanarak ekonometrik analizini gerçekleştirmektir. Çalışmanın amacı doğrultusunda reel döviz kuru ve makroekonomik değişkenlere ait zaman serileri Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi ile durağanlaştırılmıştır. Birim kök testi ile durağan hale gelen zaman serileri arasındaki nedensellik ilişkisi Toda-Yamamoto nedensellik testiyle analiz edilmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik testi sonucunda reel döviz kurundan nihai tüketim harcamalarına yani tüketime doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmemiştir. Test sonucunda reel döviz kurundan ihracatın ithalatı karşılama oranına yani dış ticarete doğru bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Nedensellik testi ile reel döviz kurundan tüketici fiyat endeksine doğru bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Analiz sonucunda reel döviz kurundan faiz oranına doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Test sonucunda reel döviz kurundan işsizlik oranına doğru bir nedensellik ilişkisi gözlemlenmemiştir. Nedensellik testi sonucunda reel döviz kurundan büyüme oranına doğru bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Çalışma sonucunda elde edilen ampirik bulgular ile Türkiye'de döviz kurunun makroekonomik değişkenler üzerinde etkili olduğuna ulaşılmıştır.