Türkiye'de dış ticaret açığı ve teknoloji ilişkisi: REW zamanla değişen nedensellik analizi

Dış ticaret ülkeler için önemli bir yere sahiptir. Dış ticaret ülkelerin diğer ülkelerle mal ve hizmet ticaretini ifade eder. Bu ticari ilişkide ülkelerin dış ticarette açık vermemesi önemli bir hedef olarak düşünülür. Buna göre ihracatı arttırıcı ithalatı azaltıcı politikalar önemli iktisat politikaları olarak kabul edilir ve her ülke ihracatını arttırıp ithalatını azaltmayı hedeflemektedir. Dış ticaret verileri ekonomik açıdan bir ülke hakkında önemli bilgiler içermektedir. Ülkenin ihracatındaki ürünlerin niteliğine bakarak ülkenin gelişmişlik düzeyi yorumlanabilmektedir. İhracatındaki ürünler katma değeri yüksek, ileri teknoloji ürünler ise bu ülkenin gelişmiş bir ülke olduğunu söylemek yanlış olmaz. Benzer şekilde, bir ülkenin ihracatı düşük teknolojili, katma değeri düşük ürünlerden oluşuyorsa bu ülke gelişmekte olan bir ülke olduğu söyleyebiliriz. Ülkeler teknolojiyi iki şekilde elde etmektedirler. Bunlardan ilki Ar-Ge harcamaları ikincisiyse teknoloji transferidir. Elde edilen teknoloji üretim süreçlerinde kullanılarak daha verimli ve kaliteli ürünler üretip ihraç edilmektedir. Bu çalışmada, zaman serisi analizi kullanılarak Türkiye'nin 2011-2022 yılları arasındaki aylık verilerden yararlanılarak teknoloji odaklı faktörlerden dış ticaret açığına doğru nedensellik ilişkileri ve bunların zamana göre değişip değişmeyeceği tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan ampirik çalışma sonucunda teknoloji odaklı faktörlerden dış ticaret açığına doğru nedensellik ilişkisinin olduğu ve bu ilişkinin niteliğinin –nedenselliğinin ve nedenselliğin gücünün- dinamik bir yapıda olduğu görülmüştür.