Türkiye'de enerji tüketimi kaynakları ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi

İktisat bilimi özet bir yaklaşımla, kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları karşılamanın yollarını belirleme bilimi olarak ifade edilebilmektedir. Bu bağlamda günümüz en önemli kaynaklarından olan enerjinin gittikçe genişleyen kullanım alanlarına karşın ekonomilerdeki etkisi de büyük önem taşımaktadır. Enerji üretimi, endüstriyel kaynak girdisi, ihraç malı gibi konuları karşılayabilen ve ekonomiye pozitif katkı sağlayan bir eylem niteliğindedir. Buna karşın enerji tüketiminin ekonomik büyümeye etkisi de önemli ve tespiti gereklilik arz eden bir konu niteliğindedir. Bu araştırmada, önemli bir gündem konusu olan enerji üretimine karşın yapılan tüketimin ekonomik büyümeyle ilişkisi araştırılmıştır. Bu doğrultuda birincil enerji kaynakları tüketimi, kömür tüketimi, petrol tüketimi, su tüketimi ve yenilenebilir enerji kaynakları tüketimi konularından hareketle bu tüketim kalemleri ile iktisadi büyüme arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Kullanılan veriler yıllık olup 1965-2019 dönemini kapsamaktadır. Çalışmada iktisadi büyüme ile enerji kaynakları tüketimleri arasındaki ilişki ekonometrik zaman serileri literatüründe yeni bir yöntem olan, doğrusal olmayan otoregresif dağıtılmış gecikmeli modeller (NARDL) ve sınır testi yaklaşımları kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, kömür tüketimi ve yenilenebilir enerji kaynakları tüketimi ile iktisadi büyüme arasında herhangi bir uzun dönemli ilişkiye rastlanmamıştır. Petrol tüketimi ile iktisadi büyüme arasında uzun dönemli bir ilişki belirlenmiş ve bu ilişkide uzun dönemde iktisadi büyümedeki artışın, Türkiye ekonomisinde petrol tüketimini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Beraberinde, su tüketimi ile iktisadi büyüme arasında da uzun dönemli bir ilişkinin varlığı saptanmış ve bu ilişki irdelendiğinde su tüketimi artışının iktisadi büyümeyi artış şeklinde etkilediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: İktisadi büyüme, enerji tüketimi, Granger nedenselliği, otoregresif dağıtılmış gecikmeli modeller, sınır testi