Türkiye'de hızlı kentleşme sürecinde köylerde yaşanan toplumsal/mekânsal değişimin yönü: Batman Tilmerç Köyü örneği

Türkiye'de özellikle 1950'lerden sonra "hızlı kentleşme" sonrasında yaşanan köylerin mahalleye dönüştürülerek kent merkezine eklenmesi sürecini anlamak ve bu süreci yaşayan insanların kendilerini toplumsal uzamın neresinde ve nasıl hissettikleri, yaşantılarını ve bu yaşantıyı anlamlandırma biçimlerine ilişkin düşünceleri ve pratikleri önemlidir. Bu araştırma, daha önce kent merkezinden uzak bir köy yerleşim yeri olan Batman iline bağlı Tilmerç Köyü'nün hızlı kentleşme sonrasında kent merkezine yaklaşması sonucu Tilmerç Mahallesi olarak kentle birleşmesiyle iki yaşam tarzı (köylü-kentli) arasında kalan bireylerin yaşamlarında nasıl bir değişim (sosyal, kültürel, ekonomik) yaşandığını konu edinmektedir. Bu süreci deneyimleyen insanlar, bu süreci nasıl anlamlandırmaktadırlar ve bu sürece nasıl tepki vermektedirler? Maddi bir değişimin ötesinde, bu insanların çevreleriyle (aile, akrabalık, komşuluk vd.) kurdukları ilişkilerin kültürel temellerinde ne gibi değişiklikler meydana gelmiştir? Sermayelerin (ekonomik, kültürel, sosyal) farklı dağıldığı köy ve kentlerde "yerli köy halkının" "mahalle sakinine" dönüşmesinin niteliği nedir? Sorularına yanıt aramak bu tez çalışmasının konusu bağlamında temel amaçlarını kapsamaktadır. Aynı zamanda da daha önce köy statüsünde olan Tilmerç Mahallesi'nin kente eklenme süreci ve bu süreç ve sonrası köy yerleşim mekânında nasıl bir dönüşüm yaşandığını sosyolojik bakış açısıyla ele alan bu çalışma nitel araştırma yöntemi kapsamında derinlemesine mülakat tekniğine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formuyla gerçekleştirilmiştir.