Türkiye'nin Amerikan hiyerarşik düzeni ile krizi (1964-75): Dış politikada otonomi arayışı

Bu çalışma 1964-75 döneminde Türkiye- Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ilişkilerinin neden bir dizi krizlere tanıklık ettiğini ve bu kriz döneminde Türkiye'nin, ABD çıkarları ile bağdaşmayan dış politika açılımlarına neden yöneldiğini hiyerarşi yaklaşımının ilgili argümanları doğrultusunda mercek altına almaktadır. Hiyerarşi yaklaşımı muktedi devlet-hegemonik güç arasında eşitsiz/asimetrik ilişkilerin neden, nasıl başladığı ve ilerlediği konularına açıklama sunduğu gibi bu ilişkilerin krizlere de tanıklık edebileceğine dikkat çekmektedir. Bu yaklaşım "bir devlet otoritesini meşru olarak kabul ettiği büyük güce dış politika otonomisini arttırmak amacıyla neden muhalefet eder" sorusunun yanıtına dair oldukça zengin teorik argümanlar sunmaktadır. Bu bağlamda bu çalışma Türkiye-ABD arasında 1947 Truman Doktrini ile kurulan ve 1950'ler boyunca süregelen ilişkilerin hiyerarşik olduğu argümanından hareket edecek ve bu ilişkilerin 1964-75 döneminde neden bir kriz döngüsüne girdiğini hiyerarşi yaklaşımının ilgili dokuz hipotezi doğrultusunda açıklayacaktır. Bu çalışma söz konusu hipotezleri hegemonik güç, muktedi devlet ve sistem kaynaklı nedenler şeklinde üç başlık altına ayıracak ve bu üç ana hipotezin her birini üçer tane alt hipotez ile açıklayacaktır. Bu üç hipotez dizisi sırasıyla bu çalışmanın üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümünde Türkiye-ABD ilişkilerinin 1964-75 dönemine uyarlanacaktır. Bir diğer ifadeyle, bu çalışma "1950'ler boyunca dış politika otonomisinin önemli bir kısmını ABD'ye transfer eden Türkiye 1964-75 döneminde hangi sebepler ile otonomisini arttırmaya yöneldi" sorusunun yanıtını üç argüman etrafında açıklayacaktır. Bu argümanlar sırasıyla ABD'nin 1964-75 döneminde Türkiye'nin çıkarları aleyhine yöneldiği eylemler, bu dönemde Türkiye iç siyasetinde ve son olarak uluslararası alanda meydana gelen sistemik değişimler şeklinde olacaktır.