Türkiye'nin ithalat talep fonksiyonu: Karşılaştırmalı bir analiz 1990-2016

Bu çalışma Türkiye'nin toplam ve seçilmiş ülkelerle olan ithalat talebinin ekonometrik analizini içermektedir. Çalışma da toplam ithalat talebi için 1990'dan 2016'ya kadar yılları kapsayan çeyrek dönemler kullanılırken, seçilen ülkelerle olan ithalat talebi için aynı dönemler içerisinde yıllık veriler kullanılmıştır. İthalat talebi ile ithalat talebini belirleyen etkenler olan gelir, nisbi gelir, yabancı döviz girişleri ve dış borç stoku arasındaki uzun dönemli ilişkiyi incelemek amacıyla Maki(2012) eştümleşme analizi kullanılmıştır. Çalışma ana model ve kapsamlı model olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Seçilmiş ülkeler içinde ana model dikkate alınmıştır. Bu test sonucunda değişkenlerin ve ithalatın eştümleşik olduğu görülmüştür. Toplam ithalat talebinin gelir, nispi fiyatlar, yabancı döviz girişleri ve dış borç stokuna göre tahmin edilen uzun dönemli katsayıları sırasıyla; 1.22, -0.06, 0.37 ve -0.38 şeklindedir. Çalışmaya göre gelir ve fiyat ile birlikte politika uygulayıcılarının toplam ithalat talebini belirlerken yabancı döviz girişleri ve dış borç stokunu da dikkate almaları gerektiği sonucuna varılmaktadır. Almanya ve Çin için gelir ve nispi fiyatlar katsayıları sırasıyla; 1.31, 3.37, -0.07 ve -0.23 şeklindedir. Almanya'nın fiyat ve gelir elastikiyetleri toplam ithalatla neredeyse aynıyken, Çin için gelir elastikiyeti öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Maki (2012), İthalat Talep Fonksiyonu, Yabancı Döviz Girişleri, Dış Borç Stoku, Çin, Almanya, Engle-Granger