Türkiye'de yaşam memnuniyetinin sosyoekonomik faktörler kapsamında değerlendirilmesi

Mutluluk, sürdürülen yaşamdan memnun olma hâlinin bir ifadesidir. Yaşam memnuniyeti, mutluluk ve iyi olmak gibi kavramlar tarih boyunca insanlığın hep gündeminde olmuştur. Öyle ki mutluluk başlarda felsefi bir konu olarak değerlendirilmiş, psikolojik boyutuyla ele alınmıştır. Zamanla sosyoloji ve iktisat alanının da araştırma konusu haline gelmiş, bireylerin ve ulusların ulaşmak istediği temel amaç olmuştur. Başlarda yapılan çalışmalarda genel anlamda mutluluk, maddi zenginlikle ulaşılan refah şeklinde değerlendirilmiş; milli hâsıla, kişi başına düşen gelir gibi ekonomik göstergelerle ölçülmüştür. Maddi zenginlik, iyi ekonomik göstergelere sahip olmak gibi ölçüler ülkeler arasında refah karşılaştırmasında belirleyici olmuştur. Bireylerin temel ihtiyaçlarının karşılanmasında ve asgari düzeyde hayatını sürdürmesi için önemli olan ekonomik durum, hayat standartlarının gelişmesiyle yeterli olmamaya başlamıştır. Bununla birlikte, yaşam memnuniyetinin çok boyutlu bir kavram olması gerçeği temelinde iyi olma hali, yaşamdan duyulan memnuniyet yaşamın bütün boyutlarıyla değerlendirildiğinde elde edilen olumlu durum şeklinde nitelendirilmiştir. Dolayısıyla ekonomik, sosyal, kişisel vb. pek çok faktörden etkilenerek şekillenen yaşam memnuniyetinin belirleyenlerini tespit etmek önemli hale gelmiştir. Çalışmamızda yaşam memnuniyetini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi bağlamında, uluslararası çalışmalarda yaşam memnuniyetinin değerlendirilmesinde kıstas olan ölçülerin ne olduğuna, yaşam memnuniyeti alanında ülkemizin hem uluslararası konumuna hem de ülke düzeyinde yapılan araştırma sonuçlarına yer verilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, yaşam memnuniyetini belirleyen sosyoekonomik faktörleri tespit etmektir. Çalışmada TÜİK'in 2020 yılı Yaşam Memnuniyeti Araştırması(YMA) fert mikro veri seti kullanılmış, seçilen sosyoekonomik göstergeler ile yaşam memnuniyeti ilişkisi Pearson Ki-kare analizi ile incelenmiştir. Cinsiyet, yaş grubu, bir işte çalışma durumu, çalışılan sektörün kamu ya da özel sektör olma durumu, çalışılan işten duyulan memnuniyet, ekonomik durum beklentisi, tasarruf yapabilme durumu, gelecekten umutlu olma durumu, sosyal haklar, özgürlükler ve kamu hizmetlerinin sunumunda iyileşme olacağı beklentisinin yaşam memnuniyetiyle anlamlı bir ilişki içinde olduğu sonucuna varılmıştır. Yine işsiz olma durumundan, hane halkı gelirinden, cinsiyet ve medeni durumdan dolayı baskı hissetme durumunun da yaşam memnuniyeti üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir.